Ντίνα Δασκαλοπούλου – Δημοσιογράφος

Ριζοκάρπασο

34 χρόνια από την εισβολή στην ΚύπροΕγκλωβισμός με επιδότηση

Με μονοήμερη βίζα στο χέρι κι ένα χαφιέ να μας ακολουθεί, δεν στάθηκε δύσκολο να καταλάβουμε τη ζωή των Ελληνοκυπρίων στο Ριζοκάρπασο. Οι περίφημοι «εγκλωβισμένοι» επί 34 χρόνια έχουν, χωρίς να το συνειδητοποιούν, διπλό ρόλο: για το καθεστώς των κατεχομένων είναι το άλλοθι της «ελευθερίας», για την ελληνοκυπριακή πλευρά, ένα διαπραγματευτικό χαρτί. Τα παιδιά, όμως, έχουν βρει μια χαραμάδα ελευθερίας χωρίς εισαγωγικά. Τι κρίμα που είναι ΜΟΝΟ στον ψηφιακό κόσμο…

«Μου αρέσει πολλά η Αννούλα η Βίσση. Λαλώ σε, η Βίσση είναι η πιο σπουδαία τραγουδίστρια της Ελλάδας όλης». Καθισμένη στη σκιά ενός πεύκου, στην άκρη της χερσονήσου της Καρπασίας, δίπλα στον μιναρέ του μουεζίνη, στην αυλή του ελληνικού σχολειού, ανακαλύπτω το αυτονόητο. Οι έφηβοι αυτού του κόσμου είναι παντού οι ίδιοι. Ακόμα κι αυτοί που ζουν υπό κατοχή. Τι να της αρέσει δηλαδή της μικρής; Ο Γιώργος Νταλάρας;

Έχουμε ξυπνήσει από τις 4 το πρωί κι έχουμε κάνει 3 ώρες με το αμάξι σε άθλιους παλιόδρομους για να φτάσουμε μέχρι εδώ. Όπως σε όλες τις πρώην βρετανικές αποικίες, έτσι και στην Κύπρο οδηγούν ανάποδα. Δεν είναι αυτό όμως που μας έκανε να αναζητήσουμε έναν οδηγό για να μας φέρει. Όλες οι ονομασίες όλων των χωριών και των πόλεων έχουν αλλάξει από την εισβολή και μετά κι είναι πολύ δύσκολο να εντοπίσεις πού βρίσκεσαι στον χάρτη. Κι έπειτα, για να μπείς στα κατεχόμενα, η ψευδοκυβέρνηση σού ζητάει ένα χαράτσι για το αμάξι που φτάνει τα 300 ευρώ την ημέρα. Ασφάλεια τάχα μου, αφού καμία ασφαλιστική – ούτε κι οι βρετανικές, ω της ειρωνείας- δεν σε καλύπτουν εδώ. Αλλά το χειρότερο είναι όλες αυτές οι ιστορίες που ακούς για σημεία και τέρατα. Για οδηγούς που μόνο και μόνο επειδή είχαν πινακίδες της ελεύθερης πλευράς βρέθηκαν στο τμήμα να απολογούνται για ώρες. Για φωτογράφους που βρέθηκαν κατηγορούμενοι για κατασκοπεία. Κι έτσι, αναζητάς οδηγό.

Αυτή και μόνο η απλή πράξη, να βρεις έναν οδηγό, είναι αρκετή για να σου αποκαλύψει πού βρίσκεσαι. Οι περισσότεροι ταξιτζήδες αρνούνται να πάνε στα κατεχόμενα. Δεν θέλουν να δώσουν χρήμα στο κατοχικό καθεστώς. Κάποιοι άλλοι δεν μπαίνουν γιατί φοβούνται. Και ελάχιστοι είναι απόλυτα κυνικοί: έτσι έχουν τα πράγματα και το μεροκάματο είναι καλό. Αυτό αποτυπώνει πλήρως την στάση της κυπριακής κοινωνίας απέναντι στην εθνική της πληγή. Είναι χαρακτηριστικό, σύμφωνα με έρευνες που έχουν γίνει από το 2004 και μετά, πως το 70% των ανθρώπων που διασχίζουν τα οδοφράγματα αρνούνται να ξοδέψουν έστω και μια λίρα. Μπαίνουν, βλέπουν τα σπίτια τους, προσκυνάνε τις εκκλησίες τους, επισκέπτονται τους τάφους των προγόνων τους και φεύγουν.

Ο δικός μας ταξιτζής είναι ένας μικροκαμωμένος άντρας με γυαλάκια, μουστάκι και σγουρά μαλλιά. Ούτε κυνικός ούτε αντιστασιακός, ο Γιωργάκης θέλει το μεροκάματο και ταυτοχρόνως τρέμει και τον ίσκιο του. Είναι 40 χρόνων και δεν έχει φτάσει ποτέ μέχρι τώρα στην άκρη της χερσονήσου της Καρπασίας, εκεί που τελειώνει αυτή η μυτερή γη του αιματοβαμμένου χάρτη που είχαμε στο σχολείο. Αυτόν τον χάρτη και μια δασκάλα ντυμένη στα μαύρα είναι οι δυο εικόνες που έχω κι εγώ στο μυαλό μου από το Ριζοκάρπασο. Εκεί όπου πριν την εισβολή ζούσαν 3000 άνθρωποι και τώρα πιά έχουν απομείνει 300 μέσα σε 2000 εποίκους.

Την λένε Ελένη Φωκά, την θυμάστε; Είναι εκείνη η δασκάλα που επέμενε να λειτουργεί το σχολειό όταν οι δυνάμεις κατοχής έσπαγαν τα τζάμια και τις πόρτες του, όταν δεν έδιναν βιβλία στα παιδιά, όταν τα τρομοκρατούσαν για να μην πηγαίνουν στο μάθημα. Τώρα πιά η Ελένη Φωκά έχει αποσυρθεί και όλα αυτά έχουν τελειώσει. Και οι εγκλωβισμένοι –

έτσιτους αποκαλούν- ελληνοκύπριοι δεν είναι τόσο εγκλωβισμένοι πιά από τότε που άνοιξαν τα οδοφράγματα. «Τώρα είναι διαφημισμένοι», μου λέει πολύ γνωστός κύπριος δημοσιογράφος. «Όλοι τούς έχουν ανάγκη τους εγκλωβισμένους τώρα πιά. Οι δυνάμεις κατοχής για να αποδείξουν ότι δεν υπάρχει δικτατορία στα κατεχόμενα. Η δική μας πλευρά για να έχει ένα χαρτί στις διαπραγματεύσεις. Οι πολιτικοί για να βγάζουν συγκινητικούς λόγους όταν τους επισκέπτονται – απαραιτήτως με κάμερες. Κι εμείς για να πουλάμε συγκινητικές ιστορίες στους αναγνώστες. Μην ακούς τίποτα. Μακάρι να ήσουν εγκλωβισμένη κι εσύ».

μάιστα κατεχόμενα. Δηλαδή, μέσα σε λίγα χιλιόμετρα, σε μια εντελώς άλλη χώρα. Δεν είναι Κύπρος πιά εδώ, είναι βαθιά Ανατολή. Με μιναρέδες και τον Κεμάλ σε κάθε, μα κάθε πλατεία. Με γυναίκες κρυμμένες σε μαντίλες και ξυπόλητα παιδιά. Με τεράστια δορυφορικά πιάτα σε κάθε σπίτι (γιατί οι εξαθλιωμένοι σε κάθε γωνιά του πλανήτη, ακόμα και στις παραγκουπόλεις, «φτιάχνονται» με την τηλεόραση). Είναι δικτατορία εδώ και δεν χρειάζεται να θυμάσαι τις διώξεις που υφίστανται οι αριστεροί και οι προοδευτικοί δημοσιογράφοι για να το καταλάβεις. Ούτε να θυμάσαι τις τεράστιες διαδηλώσεις που έκαναν οι Τουρκοκύπριοι ζητώντας μια ειρηνική λύση. Ούτε να ξέρεις πώς τζογάρουν την οικονομία οι άνθρωποι του καθεστώτος. Αρκεί να κοιτάξεις γύρω σου.

καμιάεικοσαριά έχουν χτιστεί μόνο γύρω από την Κερύνεια. Και, φυσικά, γυναίκες. Ενενήντα λίρες Κύπρου κοστίζει η βίζιτα στα ελεύθερα εδάφη, 30 στα κατεχόμενα. Και, τέλος, «πλυντήρια». Τα κατεχόμενα είναι ένα μεγάλο «πλυντήριο» για όποια μπίζνα μπορείς να φανταστείς.

όλεςοι γυναίκες, ντόπιες και έποικες- ζουν στον μέσα κόσμο. Σε διπλή κατοχή. Για τις ντόπιες η ζωή σταμάτησε στα 1974, για τις έποικες έτσι κι αλλιώς η ζωή είναι κολλημένη σε όρους του προηγούμενου αιώνα. Έτσι, αναγκαστικά, οι μόνοι άνθρωποι που μπορούν να μισομιλήσουν μαζί μου είναι άντρες. Και τι να μου πουν; Και πώς να μου το πουν, αφού εκτός του προσωπικού μου χαφιέ, έχουν κι αυτοί τους δικούς τους;

Σύνδεσμοι