Access All Areas. Κακές λέξεις από Ε (όπως εξέγερση)

(Περιοδικό Υποβρύχιο) T. 45

ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ – ΘΑΝΑΤΟΣ- ΤΡΑΓΙΚΟ ΓΕΓΟΝΟΣ

ΕΞΕΓΕΡΣΗ- ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ- ΤΑΡΑΧΕΣ

ΚΑΤΑΛΗΨΗ- ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΜΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ- ΕΙΣΒΟΛΗ

ΕΞΕΓΕΡΜΕΝΟΙ – ΤΑΡΑΞΙΕΣ

ΔΙΑΔΗΛΩΤΕΣ – ΚΟΥΚΟΥΛΟΦΟΡΟΙ – ΓΝΩΣΤΟΙ ΑΓΝΩΣΤΟΙ

ΜΠΑΤΣΟΙ – ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΤΗΣ ΤΑΞΕΩΣ

ΕΚΤΕΛΕΣΗ – ΕΞΟΣΤΡΑΚΙΣΜΟΣ

Υπάρχουν τα γεγονότα, υπάρχουν και οι πραγματικότητες. Ανάμεσα στα γεγονότα (ένα παιδί – νεκρό- από σφαίρα αστυνομικού) και στις πραγματικότητες (δολοφονήθηκε; Πέθανε; Εκτελέστηκε; Μπας και του άξιζε;) μεσολαβούν οι λέξεις.
«Οι λέξεις φταίνε. Αυτές έκαναν τα πράγματα να αρχίσουν να συμβαίνουν». Θα μπορούσε να το έχει δηλώσει κι ο Προκόπης Παυλόπουλος αν διάβαζε Κική Δημουλά και δεν θα είχε άδικο. Οι λέξεις περιγράφουν γεγονότα και, ταυτόχρονα, εισηγούνται την ερμηνεία τους, κατασκευάζουν το νόημά τους. Τα όρια της πραγματικότητας που αντιλαμβανόμαστε, είναι τα όρια των λέξεων που χρησιμοποιούμε. Η σημασία της πραγματικότητας που ζούμε είναι αυτό που μας λέμε πως συμβαίνει γύρω μας. Αν ο Γρηγορόπουλος εκτελέστηκε, καλώς η χώρα εξεγέρθηκε. Αν ο Γρηγορόπουλος ήταν κακό παιδί και του άξιζε ό,τι έπαθε, προς τι το μίσος κι ο αλληλοσπαραγμός;
Όσα ζήσαμε τον Δεκέμβρη αποκάλυψαν για πρώτη φορά τόσο έντονα τα τελευταία χρόνια πως αν και μιλάμε όλοι μας ελληνικά, σκεφτόμαστε σε διαφορετικές γλώσσες κι, άρα, κατοικούμε σε διαφορετικές πραγματικότητες. Οι λέξεις του δρόμου ράγισαν το γυαλί του κυρίαρχου λόγου, οι δράσεις του δρόμου θρυμμάτισαν την τηλεοπτικά κατασκευασμένη πραγματικότητα. Τον Δεκέμβριο οι τηλεοπτικοί κήνσορες αποδείχθηκαν ανήμποροι να διαχύσουν στην πόλη τις λέξεις και τα σενάριά τους. Ατσαλάκωτοι στα αποστειρωμένα στούντιό τους προσπάθησαν να μας πείσουν πως αυτό που ζούμε έξω από την πόρτα μας, δίπλα στο παράθυρό μας, μέσα στον δρόμο ήταν κάτι άλλο, εντελώς διαφορετικό. Όπως άλλωστε έκαναν άπειρες φορές στο παρελθόν, όταν μια απεργία μεταφράζεται σε «ατελείωτη ταλαιπωρία για τους πολίτες», όταν μια διαμαρτυρία μεταφράζεται σε «κυκλοφοριακό έμφραγμα» ή όταν η συνδικαλίστρια Κωνσταντίνα Κούνεβα μεταμφιέζεται σε «φτωχή ανύπαντρη μάνα από τη Βουλγαρία».
Μόνο που αυτή τη φορά οι γνωστοί άγνωστοι αποκαλύφθηκαν σε κάθε περίπτωση: μέσα εκείνοι, έξω εμείς. Και, σε αντίθεση με όσα έζησαν οι παππούδες μας, αυτή τη φορά εκείνοι που έδειχναν με το δάχτυλο δεν φορούσαν κουκούλες. Μέχρι τον Δεκέμβρη χρειαζόμασταν λεξικό για να συνεννοηθούμε. Όπου εμείς διαβάζαμε «θυμός», εκείνοι έβλεπαν «αδιάφορη νεολαίa». Όπου εμείς βλέπαμε αδιέξοδα, εκείνοι έβλεπαν κανονικότητα. Κι όταν εμείς ζητούσαμε ζωή, εκείνοι κήρυτταν επιβίωση. Τώρα πια δεν χρειαζόμαστε λεξικό. Δεν μιλάμε απλώς διαφορετική γλώσσα, δεν χρειαζόμαστε μεταφραστή. Είμαστε από άλλους κόσμους.
Άλλωστε, «δεν είναι μέσα στις λέξεις το νόημα όσων λέω, αλλά στην αύρα που περνάει από μέσα τους» (Ανδρέας Μήτσου). Έτσι λοιπόν, εμείς θα επιμένουμε να λέμε τη δολοφονία, δολοφονία, την οργή, οργή και την εξέγερση, εξέγερση. Το να μιλάς είναι ένας τρόπος να αντιστέκεσαι.

ΥΓ1 Όσο για τη λέξη «δεκεμβριανά» που φρεσκαρίστηκε και λανσαρίστηκε 70 χρόνια μετά τον πρώτο Δεκέμβρη, μάλλον αμηχανία μου μυρίζει. Τι σημαίνει «δεκεμβριανά»; Κάτι που διαδραματίστηκε Δεκέμβρη μήνα. Και τι
ήταν αυτό, τότε και τώρα; Η λέξη δεν αντέχει στο παραμικρό ταρακούνημα. Σαν κι αυτό που εκφράζει μια άλλη λεξούλα: δηλαδή;

ΥΓ2 Μην μου λες σ’ αγαπώ. Θέλω να ζεις σαν να το πιστεύεις.