«Μπροστά»… από πολύ παλιά

Το σύνθημα των μονομάχων της 20ής Σεπτεμβρίου παραπέμπει στο μέλλον, αλλά έρχεται από το μακρινό παρελθόν

«Μόνο μπροστά» ο ένας, «τώρα πάμε μπροστά» ο άλλος. Τα πανομοιότυπα συνθήματα των δύο μονομάχων των εκλογών ήταν αναμενόμενο να προκαλέσουν… θύελλα θυμηδίας και καταιγισμό τρολιάς, με κορυφαία ίσως αυτή που κυκλοφόρησε η νεολαία ΠΑΣΟΚ: «Εμείς είστε μπροστά ήδη». Μόλις χθες ο ΣΥΡΙΖΑ λάνσαρε το νέο σύνθημά του που κι αυτό… κοιτάζει μπροστά: «Κερδίζουμε το μέλλον».

Είχε προηγηθεί η έντονη αντίδραση της Νέας Δημοκρατίας που κατηγορούσε την επικοινωνιακή ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ ότι την αντιγράφει, χρησιμοποιώντας φράση του Βαγγέλη Μεϊμαράκη στην ομιλία του στη Χαλκίδα, που ήδη υπήρχε στα πρώτα διαδικτυακά μηνύματα του κόμματος. Ωστόσο, το «μπροστά» στην πολιτική επικοινωνία πάει πολύ πίσω.

Επιχείρηση επανασυσπείρωση«Μόνο μπροστά», ΣΥΡΙΖΑ 2015 | EUROKINISSI

«Μαζί πάμε την Ελλάδα μπροστά», έλεγε ο Κώστας Καραμανλής το 2007, «μπροστά για τον τόπο μας» (ακολουθεί το όνομα του τόπου κάθε φορά) έχουν πει κατά καιρούς αμέτρητες δημοτικές παρατάξεις. Ωστόσο, αυτός που -όπως πάντα- έκανε παγκόσμιο τρεντ δεν είναι άλλος από τον Ομπάμα. Ο 44ος Αμερικανός πρόεδρος εκλέχτηκε με τη λέξη «ελπίδα».

Οταν τον Απρίλιο του 2011 ανακοίνωνε επισήμως την πρόθεσή του να διεκδικήσει εκ νέου το αξίωμα, το επιτελείο του χρειαζόταν ένα καινούργιο σύνθημα, μονολεκτικό κατά την προσφιλή τους τακτική κι αρκούντως εμπνευστικό για τους εκατοντάδες χιλιάδες χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης που θα καλούνταν και πάλι να τρέξουν ως εθελοντές την καμπάνια. Η πρόθεση του προέδρου ανακοινώθηκε με ένα βίντεο που ανέβασε στην επίσημη σελίδα της καμπάνιας του. «Ξεκινάει μ’ εμάς» έλεγε το βίντεο, κι έναν χρόνο αργότερα το «μπροστά» ρίχτηκε στη μάχη.

«Μπροστά»... από πολύ παλιά«Μαζί πάμε την Ελλάδα μπροστά», έλεγε ο Κώστας Καραμανλής το 2007 | 

Ο αμερικανικός Τύπος αποθεώνει το σλόγκαν, ενώ το συντηρητικότερο κομμάτι του βλέπει υπόγειους δεσμούς του προέδρου… με τους κομμουνιστές, αφού «Vorwärts» ονομαζόταν η εφημερίδα στην οποία αρθογραφούσε ο Ενγκελς κι αργότερα ο Τρότσκι, ενώ κι ο Λένιν «Vpered» ονόμασε τον κομματικό εκδοτικό οίκο το 1906.

Δεκάδες άρθρα γράφτηκαν στην μπλογκόσφαιρα για τον «κόκκινο Ομπάμα» χρησιμοποιώντας ως… αποδεικτικά στοιχεία σοβιετικές αφίσες, αποσιωπώντας σκοπίμως πως αυτή την ίδια λέξη χρησιμοποίησε κι ο συντηρητικός Τζορτζ Μπους όταν διεκδίκησε εκ νέου το προεδρικό αξίωμα για να «πάμε την Αμερική μπροστά», αλλά κι ο Τόνι Μπλερ που η καμπάνια του δήλωνε «Βρετανία μπροστά, όχι πίσω».

«Μπροστά»... από πολύ παλιά

«Ποιο είναι το βασικό μήνυμα που θέλετε να περάστε με τη λέξη “μπροστά”;» είναι το ερώτημα που θέλαμε να απευθύνουμε στους δύο μονομάχους των εκλογών. Λέμε «θέλαμε» κι όχι απευθύναμε γιατί επί τρία 24ωρα αναζητήσαμε επί ματαίω το επικοινωνιακό επιτελείο του ΣΥΡΙΖΑ. Πρόθυμα απάντησε στα ερωτήματα η Νέα Δημοκρατία. «Ο κ. Τσίπρας υποσχέθηκε ρητά το “σκίσιμο των Μνημονίων”, μίλησε για την “Ελπίδα που έρχεται” και έταξε μια “Ελλάδα που θα προχωρήσει”. Επειτα από 7 μήνες δημιουργικής ασάφειας, τα Μνημόνια δεν σκίστηκαν, η Ελπίδα δεν ήρθε, η Ελλάδα δεν προχώρησε», μας λέει ο Ανδρέας Παπαμιμίκος.

«Εμείς λέμε πως “ήρθε η ώρα να κάνουμε όλοι μαζί τη φυγή προς τα εμπρός”, να προχωρήσουμε ενωμένοι, μέσα από ένα βιώσιμο σχέδιο για την επόμενη ημέρα. Η Νέα Δημοκρατία, χωρίς να υπολογίζει το πολιτικό κόστος, υπήρξε πάντα η παράταξη των μεγάλων ιστορικών επιλογών που πήγαν τη χώρα μπροστά. Προχωράμε στο “αύριο” με μεγάλες μεταρρυθμίσεις, για να ξαναχτίσουμε όσα γκρεμίστηκαν, για την οριστική ρήξη με το παλιό, για τη μετάβαση στη νέα εποχή».

Πώς σχολιάζετε το αντίστοιχο σλόγκαν του ΣΥΡΙΖΑ; ρωτήσαμε τον κ. Παπαμιμίκο. «Οταν ένα κόμμα έχει πει τόσα προεκλογικά ψέματα, έχει πέσει σε τόσες αντιφάσεις, είναι προφανές πως θα αντιμετωπίσει ιδεολογική και εν τέλει επικοινωνιακή σύγχυση. Ιδεολογικά δεν πιστεύουν τις μεταρρυθμίσεις και προφανώς δεν είναι αποφασισμένοι να τις εφαρμόσουν. Μπροστά σημαίνει προχωρώ. Δεν σημαίνει δραπετεύω».

Μόνοι στο παραβάν

Η Αλεξάνδρα Βασιλείου είναι κοινωνική ψυχολόγος. Της ζητήσαμε να μας αναλύσει το πώς λειτουργεί η λέξη «μπροστά»: «Φέρει την ελπίδα, την πιθανότητα ότι τα πράγματα μπορεί να είναι και διαφορετικά. Εχει και αγωνία που δημιουργεί το άγνωστο. Το “πίσω” έχει ιστορία, κουβαλάει όμως και τραύματα, λάθη, αστοχίες. Το “τώρα” περιέχει και τα δύο. Αν δοκιμάζαμε να μείνουμε για λίγο στο πώς νιώθουμε για το τώρα, αν τολμούσαμε να το επεξεργαστούμε ατομικά και συλλογικά;»

«Το μπροστά και πίσω υπονοεί κατεύθυνση», μας λέει η κοινωνική ανθρωπολόγος Νόπη Κεχάογλου. «Χωρίς επίγνωση αυτής της κατεύθυνσης, χωρίς συλλογικές διεργασίες μένουμε έρμαια μιας προσωπικής φαντασίωσης που ακουμπάει σε επιλογές άλλων. Με το “μπροστά” ως σύνθημα, χωρίς ξεκάθαρη κατεύθυνση μένουμε μόνοι και μόνες στο παραβάν, αποκομμένοι από το όραμά μας, κάνοντας μια εύκολα διαχειρίσιμη επιλογή».