Το καφέ της βίας

«Η Κωνσταντίνα δεν είναι μόνη». Το σύνθημα κατά των μεσαιωνικών εργασιακών σχέσεων που γέμισε τους τοίχους της Αθήνας πέρσι τέτοια εποχή, μετά τη δολοφονική επίθεση εναντίον της Κούνεβα, επιβεβαιώθηκε την περασμένη βδομάδα. Τώρα τη λένε Κάρμεν και δούλευε σε ένα σύγχρονο κεντρικό καφέ. Και ούτε αυτή, δυστυχώς, είναι μόνη – καθώς χιλιάδες «παιδιά» δουλεύουν πίσω από τον πάγκο, στα καφέ όπου διασκεδάζουμε.

Δεν είναι μετανάστρια, δεν είναι συνδικαλίστρια. Οι διαφορές σταματούν εδώ. Και αρχίζουν οι ανατριχιαστικές ομοιότητες. Η Κάρμεν Μ., σερβιτόρα σε καφετέρια του κέντρου της Αθήνας, απολύεται την περασμένη εβδομάδα – ενώ βρίσκεται σε αναρρωτική άδεια. Οταν διεκδικεί τα νόμιμα από τον εργοδότη, εκείνος της δείχνει το πιστόλι στη ζώνη του, παρουσία εκπροσώπων του σωματείου. Καταφεύγει στην Αστυνομία και οι αστυνομικοί, αφού κατέγραψαν το γεγονός, «συστήνουν» στην εργαζόμενη και στα μέλη του σωματείου να μην προβούν σε μηνύσεις. Την επομένη, η Κάρμεν Μ. δέχεται επίθεση από αγνώστους έξω από το σπίτι της και μένει λιπόθυμη και αιμόφυρτη για ώρες. Η Κωνσταντίνα Κούνεβα δεν είναι μόνη.

«Τη χτύπησαν βάναυσα στο κεφάλι και την εγκατέλειψαν αιμόφυρτη και λιπόθυμη στην είσοδο του σπιτιού της. Το κίνητρο της επίθεσης δεν ήταν η ληστεία, καθώς -όταν η Κάρμεν συνήλθε- είχε πάνω της και τα χρήματα και το τηλέφωνό της» καταγγέλλει το Σωματείο Σερβιτόρων – Μαγείρων. Τα μέλη του σωματείου κινητοποιήθηκαν ταχύτατα και δυναμικά με συγκεντρώσεις και αποκλεισμούς και στις τρεις καφετέριες που διατηρεί ο εργοδότης στο ιστορικό κέντρο. «Το απόγευμα της ίδιας μέρας ο ιδιοκτήτης επικοι- νώνησε με το σωματείο ζητώντας να καταβάλει τα χρωστούμενα στην Κάρμεν, λέγοντας ότι όλα ήταν μια παρεξήγηση» σημειώνουν στην ανακοίνωσή τους. «Προφανώς δεν υπάρχουν ούτε παρεξηγήσεις ούτε μεμονωμένα περιστατικά. Οι απλήρωτες εργατοώρες, τα ακόλλητα ένσημα, η μη καταβολή δώρων και επιδομάτων, οι απολύσεις, η μείωση μισθών, η μαύρη εργασία είναι πραγματικότητα που βιώνουμε καθημερινά στα εργασιακά κάτεργα. Οποιος τολμήσει να μιλήσει γι’ αυτά και να ορθώσει το ανάστημά του, έρχεται αντιμέτωπος από τη μια με την εργοδοτική τρομοκρατία, που περιλαμβάνει όπλα, απειλές, μπράβους, βιτριόλι και, από την άλλη, με την τρομοκρατία της ανεργίας».

«Πρόκειται για εγκληματική ενέργεια που θυμίζει δράσεις της μαφίας κατά του συνδικαλιστικού κινήματος στις ΗΠΑ σε παλαιότερες δεκαετίες, του ’30, του ’40 και του ’50» τόνισε ο Δημήτρης Στρατούλης της Επιτροπής Εργατικής Πολιτικής του ΣΥΡΙΖΑ, ζητώντας την άμεση ενεργοποίηση της Εισαγγελίας Αθηνών, των αρμόδιων ελεγκτικών αρχών, του υπουργείου Εργασίας και του υπουργού Μιχάλη Χρυσοχοΐδη. «Η εργοδοτική αυθαιρεσία έχει ενταθεί, με ορισμένους εργοδότες να έχουν αποθρασυνθεί λόγω και των μέτρων που εφαρμόζονται από την κυβέρνηση και της πολιτικής της λιτότητας και του αυταρχισμού» δήλωσε ο κ. Στρατούλης, προσθέτοντας ότι «τα πιο μεγάλα θύματα των πολιτικών της λιτότητας, του αυταρχισμού και της αυθαιρεσίας από τους εργοδότες είναι και τα πιο αδύνατα τμήματα της εργατικής τάξης, δηλαδή οι νέοι και οι μετανάστες».

Τη Δευτέρα, υπό την ασφυκτική πίεση του σωματείου της, όλες οι απαιτήσεις της Κάρμεν Μ. από τον εργοδότη της ικανοποιήθηκαν: πήρε όλα της τα δεδουλευμένα, της αναγνώρισε ότι δούλευε με οκτάωρο, παραδέχθηκε πως η σύμβασή της ήταν αορίστου χρόνου. Πρόκειται για μια εμβληματική νίκη σε έναν εργασιακό χώρο όπου η ανομία και η συστηματική παραβίαση της εργασιακής νομοθεσίας είναι ο κανόνας. Παραμένει, όμως, ακόμα αδιερεύνητο από τις Αρχές το αστυνομικό μέρος της υπόθεσης. Και, φυσικά, μέχρι την ώρα που γραφόταν αυτό το κείμενο, δεν είχε τοποθετηθεί επί του θέματος ο υπουργός, που «θεωρεί προσωπικό του στοίχημα τη διαλεύκανση της υπόθεσης Κούνεβα».

Ουδείς κυβερνητικός αξιωματούχος έκανε μια δήλωση – όχι μόνο για την Κάρμεν Μ., αλλά και για όλους αυτούς τους χιλιάδες που δουλεύουν αόρατοι για το νόμο και την Πολιτεία στις καφετέριες, στα μπαρ, στις ταβέρνες. «Είμαστε το “αγόρι/κορίτσι/φίλε- πιάσε-έναν-καφέ”. Δεν έχουμε όνομα, δεν έχουμε πρόσωπο για τους πελάτες» μας λέει ο Γιάννης Κ., σερβιτόρος σε μπαρ του κέντρου. «Παλιότερα κι οι ίδιοι οι σερβιτόροι αντιμετώπιζαν τη δουλειά τους ως επάγγελμα. Σήμερα οι περισσότεροι είναι φοιτητές ή νεαροί άνεργοι πτυχιούχοι που αντιμετωπίζουν τη δουλειά ως κάτι προσωρινό. Ωστόσο, με δεδομένες τις εργασιακές συνθήκες, αυτό το προσωρινό μπορεί να κρατήσει 10 και 15 χρόνια».

«Δεν μπορώ να φανταστώ χειρότερη δουλειά, κυρίως για το τραγικό της αντίφασής της» λέει η Μαργαρίτα, άνεργη ηθοποιός που σερβίρει σε γνωστό καλλιτεχνικό στέκι. «Ολοι οι άλλοι διασκεδάζουν την ώρα που εσύ δουλεύεις σκληρά. Σου φέρονται λες και είσαι η θεά Κάλι με τα έξι χέρια ή λες κι έχεις μάτια και στην πλάτη για να βλέπεις και το παραμικρό τους γνέψιμο. Κι εσύ δουλεύεις χωρίς ένσημα, χωρίς υγειονομική περίθαλψη, χωρίς δώρα και επιδόματα, χωρίς υπερωρίες και νυχτερινά. Και πρέπει να δείχνεις ότι διασκεδάζεις, να είσαι ευγενική, εξωστρεφής και να ανέχεσαι τον κάθε μαλάκα που νομίζει πως -αφού σερβιτόρα είσαι- μπορεί να σου πιάσει και τον κώλο!»

Ο Πέτρος είναι τυπικό παράδειγμα της νέας γενιάς σερβιτόρων: με πτυχίο, μεταπτυχιακό και δύο ξένες γλώσσες, σερβίρει καφέδες και ενίοτε καβαλάει το μηχανάκι του για να κάνει και τις εξωτερικές δουλειές του αφεντικού ή τα ψώνια της γυναίκας του. «Σου πουλάει το παραμύθι της οικογενειακής επιχείρησης και της οικογενειακής ατμόσφαιρας. Μόνο που σ’ αυτήν την οικογένεια εσύ είσαι στο ρόλο της Σταχτοπούτας. Οι περισσότεροι από εμάς δεν υπογράφουμε χαρτί πρόσληψης. Δουλεύουμε τυπικά τέσσερεις ή έξι ώρες, στην πραγματικότητα όμως μπορεί να ξεπεράσουμε και τις 10, με σπαστό ωράριο. Αλλωστε, ξέρεις από την αρχή πόσο ανταλλάξιμος και ευάλωτος είσαι – θα κάνεις, λοιπόν, ό,τι ζητάει το αφεντικό. Η εργατοώρα μας κοστολογείται τρία με τέσσερα ευρώ, δηλαδή τα μεροκάματά μας κυμαίνονται ανάμεσα σε 20 με 30 ευρώ».

Για τους περισσότερους πελάτες στα μαγαζιά, οι σερβιτόροι θεωρούνται «τα παιδιά» που συνδυάζουν «εργασία και χαρά». Η Μαργαρίτα περιγράφει μια τυπική μέρα στη δουλειά της (που θα μπορούσε να είναι και η Κυριακή του Πάσχα, αφού στη βιομηχανία της διασκέδασης δεν υπάρχουν αργίες ούτε, φυσικά, έξτρα αμοιβές): «Ανοίγω, σκουπίζω, σφουγγαρίζω, στήνω τα τραπέζια, καθαρίζω την τουαλέτα, πλένω τα τζάμια, καθαρίζω το μπαρ και τον μπουφέ, προετοιμάζω τα υλικά για τις σαλάτες, φτιάχνω σάντουιτς και κρύα πιάτα, γεμίζω τα ψυγεία, παραγγέλνω ποτά, τα παραλαμβάνω και στήνω την κάβα, πλένω και σκουπίζω τα ποτήρια. Μια ώρα δικής μου δουλειάς κοστίζει όσο μισό ποτό που θα πιεις εσύ το βράδυ».

Ενάμιση χρόνο μετά το καμένο πρόσωπο της Κωνσταντίνας, το χτυπημένο κεφάλι τής Κάρμεν Μ. μας υπενθυμίζει πως ο πόλεμος δεν είναι σε κάποιο μακρινό πεδίο, αλλά δίπλα μας, σ’ αυτούς τους ίδιους δρόμους, σ’ αυτήν την ίδια πόλη όπου ζούμε όλοι.

 

 

Βιβλιογραφία

  • Δημήτρης Ζερδελής, Η πρακτική της εκμετάλλευσης (επιχειρησιακή συνήθεια) και η σχέση της με τους άλλους παράγοντες διαμόρφωσης των όρων εργασίας, Σάκκουλας Εκδόσεις Α.Ε., Θεσσαλονίκη 1993

 

Σύνδεσμοι

 

Ντίνα Δασκαλοπούλου
4 Απριλίου 2010
Χωρίς κατηγορία