Μακεδονικό. Το όνομα στο … ντιβάνι!

Μπορεί, άραγε, ένας κοινωνικός ψυχολόγος να φωτίσει πτυχές της ελληνοσκοπιανής διένεξης που παραμένουν ώς τώρα στο σκοτάδι; Ο Νίκος Καλαμπαλίκης αναλαμβάνει το εγχείρημα με μια ενδιαφέρουσα μελέτη του και καταδύεται στο άλυτο έως τώρα ζήτημα, με όχημα τους κρυφούς συμβολισμούς και τις άγνωστες ψυχοκοινωνιολογικές παραμέτρους της διαμάχης.

«Οι λέξεις εργάζονται σκληρά για σας» τραγουδάνε οι Chicks on Speed – και εξηγούμαι. Οι λέξεις δεν περιγράφουν ουδέτερα και αντικειμενικά πραγματικότητες. Δημιουργούν πραγματικότητες και ορίζουν την ταυτότητά μας. Αυτή που ο καθένας μας διαλέγει για τον εαυτό του και που μπορεί να μην αρέσει διόλου στο γείτονά του. Και τι γίνεται στην περίπτωση που ο γείτονας είναι ένα κράτος;

Ενας γενναίος κοινωνικός ψυχολόγος, λοιπόν, ασχολείται με τη σύγκρουση για το όνομα Μακεδονία. Ο Νίκος Καλαμπαλίκης, maitre de conferences στο Ινστιτούτο Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Λιόν ΙΙ, θέτει ερωτήματα που στην τηλεοπτική δημοκρατία του μητροπολίτη Ανθιμου και του Αδώνιδος Γεωργιάδη απαιτούν θάρρος. Στο βιβλίο του «Les Grecs et le mythe d’Alexandre» τολμά να διερωτηθεί το αυτονόητο: ένα νεότευκτο κράτος, του οποίου η οικονομία ελέγχεται κατά 80% από τη μεγάλη, δημοκρατική και σταθερή -μέσα σε ένα ασταθές περιβάλλον, όπως αυτό των Βαλκανίων- γείτονά του χώρα, θέλει να ονομάζεται «Μακεδονία». Γιατί η Ελλάδα αρνείται να συναινέσει στο όνομα; Τι είναι αυτό που έσπρωξε εκατομμύρια Ελληνες να βγουν στο δρόμο, διατρανώνοντας το ότι η Μακεδονία είναι μία και ελληνική και πώς ο μύθος του Μεγαλέξανδρου αξιοποιήθηκε ως επιχείρημα για την υπεράσπιση του «δικαιώματος» της ταυτότητας; Με ποιο δικαίωμα μια χώρα θα αποφασίσει πώς θα ονομαστεί μια άλλη;

Ο Καλαμπαλίκης χρησιμοποιεί εργαλεία από διάφορες επιστήμες για να λύσει το γρίφο: τι σημαίνει για τους Ελληνες το όνομα Μακεδονία; πόσο αποτελεί στοιχείο της ταυτότητάς τους; πώς και πόσο έχει επηρεάσει τη συλλογική μνήμη και την αναπαράσταση του συλλογικού μας εαυτού; Και, τελικά, τι έχει να φοβηθεί η Ελλάδα αν αναγνωρίσει τα Σκόπια με το όνομα Μακεδονία; Με το βιβλίο του ο Καλαμπαλίκης καταθέτει στον γενικότερο προβληματισμό τις παραμέτρους του συμβολισμού και των παιχνιδιών της μνήμης και το πώς έχουν τη δύναμη να επηρεάζουν και να ερμηνεύουν την πραγματικότητα.

 

 

Βιβλιογραφία

• Nikos Kalampalikis, Les Grecs et le Mythe d’Alexandre : Etude psychosociale d’un conflit symbolique à propos de la Macédoine, L’Harmattan, Paris 2007
• Άννα Φραγκουδάκη – Θάλεια Δραγώνα (επιμ.), Τι είν’ η πατρίδα μας; Εθνοκεντρισμός στην εκπαίδευση, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 1997
• Κυριάκος Τζιαμπάζης, Ο εθνικισμός στην πολιτική ψυχολογία, Εκδόσεις ΙΚΜΕ, Λευκωσία 2010

 

Σύνδεσμοι

• “Ξεφύλλισμα” του βιβλίου μέσα από το amazon.fr (πλήρης βιβλιογραφία στο τέλος του βιβλίου)
• Επαγγελματικό βιογραφικό του Ν. Καλαμπαλίκη
• ΨΥΧΟΛΟΓΕΙΝ: Ανάπτυξη της έννοιας του έθνους και του εθνικισμού