Ντίνα Δασκαλοπούλου – Δημοσιογράφος

Αθήνα καλεί … Μέκκα

Τις Παρασκευές η άλλη Αθήνα πέφτει στα γόνατα. Στραμμένη προς τη Μέκκα, απευθύνει τα «Αλλάχ ου ακμπάρ» της προς το θεό της κρυμμένη σε υπόγεια, γκαράζ και διαμερίσματα. Τριάντα ένα χρόνια οι μουσουλμάνοι της πόλης μας προσπαθούσαν να αποκτήσουν έναν αξιοπρεπή χώρο λατρείας. Κι αφού χόρτασαν από υποσχέσεις, τον έφτιαξαν μόνοι τους. Κάπως έτσι πήγε κι ο Μωάμεθ στο βουνό…

Κάποιες φορές το λεωφορείο προς Κομοτηνή ταξιδεύει με ένα μακάβριο φορτίο. Ανάμεσα σε βαλίτσες και κούτες, οδεύει προς την τελευταία της κατοικία η σορός ενός μουσουλμάνου που είχε την ατυχία να πεθάνει στην Ελλάδα. Ο μόνος τόπος που του επιτρέπει η πολιτεία να αναπαυθεί είναι η Θράκη.

Μετά την 11η Σεπτεμβρίου δεν είναι εύκολο να ζεις ως μουσουλμάνος στην Ευρώπη. Στο Λονδίνο σε κοιτάζουν καχύποπτα. Στη Μαδρίτη σε αποφεύγουν. Στην Αθήνα δεν είναι εύκολο ούτε καν να πεθάνεις με αξιοπρέπεια. Πόσω μάλλον να παντρευτείς – ή να προσευχηθείς στο θεό σου. Τριάντα ένα χρόνια τώρα η Ελλάδα υπόσχεται ένα τζαμί στους μουσουλμάνους κατοίκους της: ήδη από το 1976 οι άραβες πρέσβεις είχαν θέσει το αίτημα. Η Αθήνα το χειρίστηκε με τον παλιό καλό τρόπο: «Και γεφύρια θα σας χτίσουμε!» Ετσι, το 1983 το Δημόσιο παραχωρεί έκταση στο Μαρούσι. Τέσσερα χρόνια μετά αποφασίζει πως δεν είναι κατάλληλη. Το 1988 προτείνεται ο Αλιμος. Οι κάτοικοι αντιδρούν και το σχέδιο παγώνει. Τέσσερα χρόνια μετά επιλέγεται το Κορωπί. Το 1998 το υπουργείο Εξωτερικών δηλώνει ότι το τζαμί δεν θα χτιστεί εκεί, αλλά στην Παιανία. Πέρυσι η Ντόρα Μπακογιάννη πρότεινε να ξαναλειτουργήσει το παλιό τζαμί στο Μοναστηράκι, ξεσηκώνοντας θύελλα αντιδράσεων. Το τελευταίο «θα» του κράτους είναι ότι το τζαμί θα χτιστεί στον Βοτανικό.

Η ημέρα των εγκαινίων υπήρξε πολύ σημαντική για τους χιλιάδες μουσουλμάνους (μετανάστες και Ελληνες) που ζουν στην Αθήνα, συγκεντρώνοντας από αφανείς πιστούς μέχρι επιφανείς εκππροσώπους της θρησκείας.

Η οδός Φίλωνος στον Πειραιά είναι ο κεντρικός δρόμος της παλιάς Τρούμπας. Ανάμεσα σε εξαθλιωμένα καμπαρέ και πρεζάκια βρίσκεται το υπόγειο όπου ώς πρόσφατα κατέβαινε με τα παιδιά του για να προσευχηθεί κάθε Παρασκευή ο Ναΐμ ελ Γκαντούρ, ο πρόεδρος της Μουσουλμανικής Ενωσης Ελλάδας. «Καταλαβαίνεις, λοιπόν, γιατί είναι πολύ σημαντικό για όλους το ότι, επιτέλους, αποκτήσαμε τον δικό μας χώρο. Είναι η πρώτη φορά που αποκτήσαμε στην Αθήνα ένα δημόσιο πρόσωπο με αξιοπρέπεια».

Το «πρόσωπο» είναι ένα βιομηχανικό κτίριο 1.800 τ.μ. στο Μοσχάτο. Ως τον Δεκέμβριο του 2006 στέγαζε μια εταιρεία υφασμάτων. Τότε ο σαουδάραβας επιχειρηματίας Ελ Φαουζάν το αγόρασε για 2,5 εκατ. ευρώ και το μετέτρεψε σε Ελληνοαραβικό Επιμορφωτικό Κέντρο.

Καθόμαστε ξυπόλητοι, οκλαδόν, σε μια γωνιά του χώρου: κανένας δεν αποκαλεί «τζαμί» το χώρο προσευχής που εγκαινιάστηκε πριν από λίγον καιρό, παρουσία και ορθόδοξου παπά. Αν το πούμε «τζαμί» θα αρχίσουν πάλι διπλωματικά επεισόδια. Το λέμε «χώρο προσευχής» και ξεμπερδεύουμε.

Ο Ναΐμ δεν ένιωσε ποτέ ξένος από τότε που άφησε το Πορτ Φουάντ στο Σουέζ για να έρθει στην Αθήνα, πριν από 35 χρόνια. «Η γειτονιά μου μιλούσε όλη ελληνικά κι εδώ ένιωθα πάντα σαν να ήμουν στο σπίτι. Το μόνο που μ’ έκανε να νιώθω ξένος ήταν ότι για να προσευχηθώ έπρεπε να στριμώχνομαι μαζί με άλλους 250 ανθρώπους σ’ εκείνο το υπόγειο που μετά βίας χωρούσε 50 άτομα. Κι αυτό -τα κρυφά τζαμιά- είναι ντροπή για την πόλη που γέννησε τη δημοκρατία».

Το απαραίτητο τελετουργικό πλύσιμο των ποδιών, των χεριών και του προσώπου.

Πόσα ακριβώς είναι αυτά τα κρυφά τζαμιά; 14; 70; 150; Αλλά, και πάλι, δεν έχουμε καν έναν επίσημο αριθμό για το πόσοι είναι οι μουσουλμάνοι της πόλης! «Εγώ τους υπολογίζω σε 700.000» λέει ο Ναΐμ, καθώς με ξεναγεί στο «χώρο», που θα φιλοξενεί περίπου 1.000 πιστούς κάθε Παρασκευή.

Το κτίριο στην Κύπρου και Πειραιώς δεν θυμίζει τζαμί. Θα μπορούσε να είναι «σύγχρονο κτίριο γραφείων», με τα διακοσμητικά τουβλάκια του και τα αμμοβολημένα του τζάμια. Μόνο από κοντά διακρίνεις τις επιγραφές του στα αραβικά. Κατά τις 2 το μεσημέρι εισέρχονται οι επισκέπτες: πρώτα πλένουν τα πόδια τους και μετά μπαίνουν από την κύρια είσοδο, βγάζουν τα παπούτσια τους, τα αφήνουν σε μια ντουλάπα και περπατούν ξυπόλητοι στο κόκκινο χαλί. Αν είναι αρσενικοί.

Οι επισκέπτριες μπαίνουν από δική τους, μικρότερη πορτούλα, διασχίζουν το ισόγειο τρέχοντας σχεδόν και ανεβαίνουν στον ημιώροφο: κουκουλωμένες ολόκληρες, οι γυναίκες παρακολουθούν την προσευχή χάρη στην τεχνολογία, από… τηλεοράσεις!

Η ώρα της προσευχής διαταράσσεται από τα «κλικ» της μηχανής και την παρουσία της δημοσιογράφου. Κανείς δεν διαμαρτύρεται, μόνο λίγες ενοχλημένες ματιές.

Σήμερα έχει 40° C υπό σκιάν, αλλά κολυμπάω μέσα σε μια φαρδιά παντελόνα και μια μακρυμάνικη πουκαμίσα, που μετά βίας διακρίνομαι. Και δεν θέλω με τίποτα να δω την προσευχή μέσα από οθόνη, ας είναι και plasma. Οπότε… διαπραγματεύομαι το αίτημά μου: θέλω να μπω στον κυρίως χώρο, να δω τον ιμάμη από κοντά, να είμαι εκεί όπου οι άντρες προσεύχονται. Οι άντρες συσκέπτονται και ύστερα από λίγο επιστρέφουν, ψηλοί και αγέρωχοι μέσα στις κατάλευκες κελεμπίες τους, κρατώντας ένα μακρύ κόκκινο πανί: «Θα μπεις κατ’ εξαίρεση, θα φορέσεις τη μαντίλα, και θα σε οδηγήσουμε σε μια γωνία. Θα καθίσεις με την πλάτη στον τοίχο, γιατί φαίνεται γυμνό δέρμα και πρέπει να το κρύψεις». Το… γυμνό δέρμα είναι μερικά τετραγωνικά εκατοστά στο λαιμό μου, αφού δεν μπορούσα να φορέσω ζιβάγκο Ιούλιο μήνα. Ας είναι…

Με οδηγούν στη μεγάλη αίθουσα και κάθομαι ήσυχη, αμίλητη, στη γωνιά μου. Και με το αίσθημα μιας πρωτόγνωρης ντροπής: οι πιστοί που μπαίνουν δυο δυο ρίχνουν μια ματιά στον κόκκινο μπόγο της γωνίας και αποστρέφουν το βλέμμα γρήγορα. Γιατί η μαντίλα δεν είναι απλώς ένα αξεσουάρ:κραυγάζει σιωπηλά ότι είμαι ένα πλάσμα αλλιώτικο. Θηλυκό και γι’ αυτό κρυμμένο, ιερόσυλο, τούτη την ώρα που μόνο οι αρσενικοί δικαιούνται να απευθύνουν προσευχές από το πρώτο τραπέζι πίστα της ευσέβειας. Αλλά… ανάγκα και θεοί πείθονται, και οι εδώ μουσουλμάνοι θέλουν πολύ να δείξουν στον κόσμο ότι η εξίσωση «Ισλάμ = τρομοκρατία» είναι φασιστική όσο και ηλίθια. Κι έτσι ανέχονται τον κατακόκκινο μπόγο στη γωνία.

Τα κορίτσια αλλού. Στο κτίριο της Πειραιώς υπάρχει ειδικός χώρος, απ' όπου παρακολουθούν τον ιμάμη από μεγάλες οθόνες και στερεοφωνικά ηχεία.

Αυτό είναι και το θέμα του σημερινού κηρύγματος που θα κάνει ο ιμάμης Ατέγια Μαχμούτ, ο οποίος ήρθε ειδικά για την περίσταση από την Αίγυπτο. Ο κύριος Μαχμούτ είναι βουλευτής και ιστορικός: «Οι Δυτικοί έχουν εντελώς διαστρεβλωμένη άποψη για το Ισλάμ. Είναι απαραίτητο να ιδρύσουμε πολιτιστικά κέντρα παντού, να τους εξηγήσουμε ότι το Ισλάμ δεν υιοθετεί, δεν υποθάλπει την τρομοκρατία. Η ζωή έχει γίνει αφόρητη για τους μουσουλμάνους στη Δύση». Πώς δεν ξέρω: μόλις επέστρεψα από τη Γρανάδα της Ισπανίας, όπου οι Αραβες απομονώνονται, σαν σε γκέτο, στη γειτονιά τους. «Πολύ σωστά» υπερθεματίζει ο κύριος Μαχμούτ με μια φράση που μυρίζει… Ελλάδα: «Και να σκεφτείς πως, όταν χτίζαμε την Αλάμπρα, ο Καρλομάγνος δεν ήξερε να βάλει την υπογραφή του!»

Για τον εργαζόμενο μετανάστη ο νέος χώρος προσευχής δεν καλύπτει μόνο θρησκευτικές ανάγκες αλλά είναι κι ένα από τα ελάχιστα σημεία όπου μπορεί να ηρεμήσει και να μιλήσει τη γλώσσα του.

Η ώρα είναι 2.30 και περίπου 300 πιστοί διαβάζουν ψιθυριστά το Κοράνι στην κλιματιζόμενη αίθουσα. Ο χώρος είναι γυμνός από εικόνες, γλυπτά ή στολίδια. Το μόνο που θυμίζει χώρο προσευχής είναι η υπερυψωμένη θέση του ιμάμη και η βιβλιοθήκη με τα ιερά βιβλία. Επικρατεί μια ησυχία σχεδόν κατανυκτική. Στραμμένοι όλοι προς τη Μέκκα, περιμένουμε τις πρώτες λέξεις: «Ο Αλλάχ είναι μεγάλος, ο Αλλάχ είναι πολυεύσπλαχνος».

Ο Ναΐμ σκύβει προς το μέρος μου και μου ψιθυρίζει: «Ακόμα κι αν το τζαμί της Αθήνας έχει γίνει κάτι σαν το γεφύρι της Αρτας, είμαστε πολύ τυχεροί που ζούμε εδώ. Εάν οι Ελληνες ακολουθούσαν το Βατικανό, θα είχαμε μεγάλο πρόβλημα. Ευτυχώς, εσείς δεν ήσασταν ποτέ σταυροφόροι! Και δεν έχετε μπει στο κλίμα ισλαμοφοβίας και τρομοϋστερίας που κυριαρχεί στον δυτικό κόσμο». Ινσαλλάχ, Ναΐμ…

Βιβλιογραφία