Πεκίνο. Εκεί που όλα σου φαίνονται … κινέζικα

(Φωτογραφίες Γεράσιμος Δομένικος)

1

Ετερόκλητο πλήθος που μιλά ασταμάτητα στα κινητά, μικροέμποροι που διαπραγματεύονται σκληρά την πραμάτεια τους, τζάνκια και πόρνες πλάι στα ακριβά αυτοκίνητα των νέων τζακιών, μελίσσια από εργάτες που χτίζουν ολημερίς, άνεργοι που κοιμούνται σε παγκάκια, ήχοι χάους και βαλς που χάνονται μέσα στην αχλύ της πολύβοης πόλης. Για τον τουρίστα όλα εδώ είναι… κινέζικα. Αν είσαι Ελληνας μόνο μια λέξη μπορεί να σε σώσει:«Σιλά» -«Ελλάδα». Τότε με μια υπόκλιση κι ένα χαμόγελο σου δείχνουν το δρόμο. Αυτόν που βρήκαν αυτοί και έχασες εσύ.

Πώς κάνουν τον κινέζο οι Κινέζοι; Καταμεσής της Τιέν Αν Μεν, της μεγαλύτερης πλατείας του κόσμου, βασανίζομαι από ανθρωποκοινωνιολογικά ερωτήματα. Τα κτίρια μισοφαίνονται μες στην αχλύ μιας ομίχλης που δεν είναι ομίχλη ακριβώς, είναι αυτό το παράξενο φως της ανατολής. Ζεστό και υγρό, όπως η ατμόσφαιρα.

Στέκομαι απέναντι από το μαυσωλείο του Μάο, ενώ απέναντί μου από την είσοδο της Απαγορευμένης Πόλης ο Μάο με κοιτάζει και πάλι. Σε λίγο θα καταλάβω ότι όπου και να στρέψω το βλέμμα μου ο πρόεδρος με καρφώνει. Οχι απειλητικά όπως καμιά 40αριά χρόνια παλιότερα. Ούτε καν εμβληματικά. Ο Μεγάλος Τιμονιέρης με κοιτάει ξαπλωμένος στους δρόμους ως πόστερ, παίζοντας το χεράκι του νευρικά εν είδει λεπτοδείκτη σε ξυπνητήρια, ως μπλουζάκι στα πανέρια, ως φυλαχτό στα αμάξια. Κι από το εξώφυλλο του περίφημου “κόκκινου βιβλίου” του που το πουλάνε για μισό ευρώ στα παζάρια.

2

Ενα ετερόκλητο, βιαστικό, πολύχρωμα ντυμένο πλήθος περπατάει γρήγορα, μιλάει κοφτά, χαιρετιέται με ελαφρές υποκλίσεις και μιλά ασταμάτητα στα κινητά. Είναι ελάχιστοι οι τουρίστες από τη Δύση που φτάνουν ως εδώ κι όσο και να το κάνεις (ακόμα κι αν μετά βίας ξεπερνάς το 1,5 μέτρο όπως η αφεντιά μου) κάνεις εντύπωση. Κι αυτό σημαίνει ότι σε ελάχιστα δευτερόλεπτα βρίσκεσαι περικυκλωμένος από ανθρώπους που πουλάνε οτιδήποτε. Από χράμια μέχρι μινιατούρες κι από κοσμήματα μέχρι ποδηλατάδες. Και μέχρι το παραμύθι που έχεις ανάγκη.

Είναι τρεις. Φιλικές, γελαστές κι αφάνταστα χαριτωμένες κάτω από τα ομπρελίνα τους. Γνωριζόμαστε σε μια διάβαση πεζών. Είναι φοιτήτριες. “Θέλετε να σας πάμε μια βόλτα;”, ρωτάνε με τα σπαστά, ασιάτικα αγγλικά τους. Και μας γυρίζουν στην παλιά αγορά. Δεν είναι απλώς αγορά, είναι μετάβαση σε άλλη πραγματικότητα. Τα φαρμακεία μυρίζουν τζίνσενγκ και μανδραγόρα, ενώ φίδια και σαύρες σε χαζεύουν μέσα από τη φορμόλη. Μικρά μαγαζάκια με πλυντήρια, κιόσκια με σουβλάκια από σκύλο και σκορπιούς, κοριτσάκια που προτείνουν μασάζ, τσιγάρα με γεύση πεπόνι. Ολα πολύχρωμα κι όλα θα ήταν μαγικά αν δεν άκουγες συνέχεια τα μεγάφωνα να τσιρίζουν. Οι κινέζοι λατρεύουν τα μεγάφωνα. Ακόμα και οι κομμώτριες, με τον πάγκο με τις βούρτσες και τις χτένες καταμεσής του δρόμου, φορούν το ασύρματο μικρόφωνό τους στο αυτί και διαλαλούν μέσα από το μεγάφωνό τους «εδώ το καλό σινιόν». Ακόμα και οι μπάτσοι (που περπατούν δυο – δυο, τρεις – τρεις σε παράταξη με τα άσπρα γάντια τους) σου μιλάνε με τον τηλεβόα έστω κι αν απέχεις μόνο ένα μέτρο.

3

Πρόκειται για κεραυνοβόλο σινοελληνική φιλία. Οι φίλες μας μας οδηγούν σε κάποιο τεϊοποτείο για να παρακολουθήσουμε την τελετή του τσαγιού. Είναι όλα ειδυλλιακά, αλλά πως να ξεχάσεις την εξέγερση της Τιέν Αν Μεν, όταν περπατάς στο ίδιο σημείο που ένας πιτσιρικάς ούρλιαξε για ελευθερία, τέτοιες μέρες, 16 χρόνια πριν; Νο πρόμπλεμ. Τα κορίτσια συζητούν αυτό που ο πελάτης θέλει να ακούσει. Θέλει εξέγερση; Του δίνουν εξέγερση. Θέλει παλιά Κίνα; Του δίνουν παλιά Κίνα. Το έργο είναι γραμμένο sur mesure.

Μετά από καμιά δεκαριά διαφορετικά τσάγια, πληρώνεις 100 ευρώ (για κάτι που μετά θα μάθεις ότι δεν κοστίζει επάνω από 40). Και έχεις πάρει το μάθημά σου. Στην Κίνα κανένας δεν κάνει τον Κινέζο – εκτός από σένα. Κι όσο ταξιδεμένος κι αν είσαι, εδώ είσαι αθεράπευτα τουρίστας. Κι εδώ, φίλε, το αμερικανάκι είσαι εσύ.

Και θα καταλάβεις πόσο σοφός ήταν ο Τσιφόρος: το παν είναι να πιάνεις τον άλλο κορόιδο, ενώ αυτός νομίζει ότι έχει πιάσει εσένα. Ετσι, λοιπόν, μπαίνεις στη λογική του παζαριού. Παζαρεύεις τα πάντα: από τα τσιγάρα μέχρι το φαγητό σου. Και πάντα, όσο κι αν νομίζεις ότι τα κατάφερες, κερδισμένος θα είναι ο πωλητής. Εσύ απλώς θα έχεις το χαμόγελο της επιτυχίας. Και λίγα λεπτά μετά ένα αίσθημα αναξιοπρέπειας. Μόλις καταλάβεις ότι παζάρεψες για 10 και 20 λεπτά με έναν άνθρωπο για τον οποίο ακόμα κι αυτά είναι πολύτιμα.

15.000.000 άνθρωποι ζούν στο Πεκίνο. Ένα πολύχρωμο, ετερόκλητο πλήθος που δίνει τη μάχη της επιβίωσης όσο κι όπως μπορεί.

Περίεργα, κομμένος στα δυο, θα νιώσεις πολλές φορές στο Πεκίνο. Οταν θα απολαμβάνεις ποδηλατάδα με ένα φουτόν και την ίδια στιγμή θα φτύνεις τον εαυτό σου που βάζει έναν άνθρωπο να κάνει ορθοπεταλιές στο λιοπύρι. Οταν θα παζαρεύεις με τη μεταφράστριά σου αν θα πάρει 20Ε για 12 ή για 15 ώρες. Οταν θα μπαίνεις στο χλιδάτο σου ξενοδοχείο κι ακριβώς απέξω άνθρωποι θα κοιμούνται στα παγκάκια. Εδώ όμως δεν είναι Δύση. Εδώ σε κοιτάζει ολούθε ο πρόεδρος Μάο, ανεμίζουν οι κόκκινες παντιέρες. Κι εσύ δεν καταλαβαίνεις. Να τον πεις κόκκινο καπιταλισμό; Να τον πεις αγοραίο κομμουνισμό; Να το πεις οικονομικό θαύμα; Δεν λές τίποτα και κοιτάζεις γύρω σου χαμένος.

Χαμένος γιατί αυτό που γίνεται στην Κίνα είναι θαυμαστό και άγριο μαζί. Χιλιάδες άνθρωποι καθημερινά συρρέουν από τα χωριά τους στην πρωτεύουσα. Οι περισσότεροι δεν έχουν καν τελειώσει το σχολείο, ζουν ομαδικά σε μικρά διαμερίσματα ή σε υπνωτήρια. Και κάνουν αυτό που δίδαξε ο Βούδας: “πράξε ό,τι μπορείς”. Το Πεκίνο είναι ένα απέραντο εργοτάξιο. Γκρεμίζεται και χτίζεται 24 ώρες το 24ωρο. Κι ένα μιλιούνι ανθρώπων, ντυμένοι όλοι με τις ίδιες φόρμες, μπαίνουν και βγαίνουν ασταμάτητα στα γιαπιά. Κρεμιούνται στα 50 μέτρα χωρίς καμία προστασία, σταματάνε για λίγα λεπτά για να φάνε “σκυφτοί ρύζι με κάρυ”. Και ξαναρχίζουν τις ίδιες κινήσεις, χωρίς στόχο, χωρίς σκοπό, εκτός από το μεγαλειώδη σκοπό της επιβίωσης. «Η της συλλογικότητας», όπως παρατηρεί ένας φίλος που έχει ταξιδέψει πολύ την Ανατολή. «Η έννοια του προσώπου είναι καθαρά δυτική, θυμήσου τις φαντασμαγορικές παρελάσεις των ερυθροφρουρών ή τις γιορτές όπου χιλιάδες παιδάκια κάνουν ακριβώς την ίδια κίνηση, απόλυτα συγχρονισμένα, σαν ένα σώμα».

Δύο χρόνια πριν τους Ολυμπιακούς, το Πεκίνο ζει τις αντιφάσεις του. Βιώνει την τεχνολογική ανάπτυξη και ποζάρει για δυο ευρώ σ'ένα αυθεντικό κινέζικο ενσταντανέ.

Τιν, τιν. Αυτό στα κινέζικα σημαίνει «φτάνει». Τιν τιν με τους άστεγους, τους τρωγλοδύτες, τα τζάνκια και τις νεαρές πόρνες. Εδώ ήρθαμε για διακοπές, δεν θα μας τη χαλάσεις εσύ. Κι όμως, όσο κι αν θέλω να φορώ τα ροζ μου γυαλιά δεν μπορώ. Τους βλέπω παντού. Μια ανάσα από τους τουριστικούς δρόμους, τα απαστράπτοντα ολυμπιακά έργα, τα εστιατόρια που τρώει η νομενκλατούρα. Ναι, ναι, νομενκλατούρα λέγεται ακόμα. Παρόλο που φοράει Μπούλγκαρι. Και πίνει ουίσκι. Και ξενυχτάει σε κλαμπ με σεπαρέ, ψωνίζει κορίτσια στα καραόκε, οδηγεί ευρωπαϊκά αυτοκίνητα. Ο δράκος ξύπνησε κι ο βρυχηθμός του ταράζει την παγκόσμια οικονομία. Οι φλόγες του όμως τσουρουφλίζουν τους ίδιους τους κινέζους. Μπορεί η Κίνα να έχει τον ρυθμό ανάπτυξης που έχει, αλλά κάθε λεπτό 5 κινέζες αυτοκτονούν. Και δεν έχω χώρο για να σου διηγηθώ τι κάνουν οι άνθρωποι για να βγάλουν 10Ε. Τιν τιν. Σταματώ.

Νιχάο. Γεια σας σημαίνει αυτό. Εδώ θα νοιώσεις στην κυριολεξία τι σημαίνει «μου φαίνονται κινέζικα». Ακόμα και οι ίδιοι οι Κινέζοι δεν καταλαβαίνονται πάντα, αφού η χώρα έχει αμέτρητες διαλέκτους. Εάν όμως πεις τη μαγική λέξη «Σιλά» όλα γίνονται πιο εύκολα. Σιλά σημαίνει Ελλάδα κι οι Κινέζοι νοιώθουν ένα ανυπόκριτο σεβασμό για τη χώρα μας. Κι αυτό βοηθάει είτε πίνεις το ποτάκι σου μαζί με πιτσιρίκια που καμώνονται τους ράπερ και τους πανκ, είτε παρτάρεις στα κλαμπ της χρυσής κινέζικης νεολαίας. Κι ίσως ειδικά σε αυτά. Αφού σε κάθε 5 θαμώνες αντιστοιχεί ένας σεκιούριτι. Κι αν δεν έχεις δει κινέζο μπράβο δεν έχεις δει τίποτα. Οπότε, επιστρατεύεις τα νιχάο σου, τη Σιλά σου και εύχεσαι όλα να πάνε κατ’ ευχήν. Οταν πιά θα βγει ο κινέζος ιδιοκτήτης ντυμένος σαν γκάνκστα, με τις αλυσίδες του, τα δαχτυλίδια του, το βαρύ του ύφος και γνέψει στα παιδιά έχεις μπει στο κλαμπ. Εκεί θα καταλάβεις τι σημαίνει «μπου χάο». Κακώς, δηλαδή.

6

Κακώς γιατί τα ήθη προχωρούν γρήγορα, αλλά καμία Κινέζα δεν φωτογραφίζεται για ένα περιοδικό, ακόμα κι αν αυτό εκδίδεται στην άλλη άκρη του κόσμου. Κακώς διότι άλλο οι γυναίκες μας, άλλο οι ξένες μανδάμ κι αν φοράς ξώπλατο μας προκαλείς. Κακώς γιατί το ποτό έχει 5Ε και για να πιείς ένα ελληνικών διαστάσεων, χρειάζεσαι τρία κινέζικα. Και πιο πολύ κακώς, κάκιστα, γιατί οι κινέζοι λατρεύουν τους τύπους και – στο πάτωμα να χτυπιέσαι- δεν θα παραβούν τη διαδικασία. Παραγγέλνεις στον μπάρμπαν. Αυτός δίνει την παραγγελία στον τσεκαδόρο. Αυτός επιβεβαιώνει ότι ναι, θέλεις μια τεκίλα. Λέει στον μπάρμαν ότι ναι, αλήθεια λές. Ο μπάρμαν σερβίρει. Ο τσεκαδόρος παίρνει το ποτάκι, πληρώνεται και σε σερβίρει. Χιεν χάο. Καλώς.

Χιεν χάο, λέει χαμογελαστά την επόμενη το πρωί η κυρία Λου όταν της ζητάμε να φωτογραφίσουμε το σπίτι της στα φουτόν, τις παραδοσιακές γειτονίες, με τα λαβυρινθώδη σοκάκια γύρω από την Απαγορευμένη Πόλη. Οι γνωρίζοντες λένε ότι κανένα φουτόν δεν θα υπάρχει σε κάνα δυο χρόνια. Πληρώνεις 2Ε και η κυρία Λου φωτογραφίζεται χαμογελαστή για να πάρεις ένα αυθεντικό κινέζικο ενσταντανέ μέχρι τον Καναδά, την Αμερική ή την Αυστραλία. Επίσης πολλές πληροφορίες για το φένγκ σούι (που δεν είναι τίποτα άλλο από μια έκφραση της πατριαρχίας με ολίγη από καλλιτεχνία στη χωροταξία του σπιτιού: πάλι ο πατήρ και ο υιός έχουν τα καλύτερα δωμάτια). Και μερικές συμβουλές για το τι λουλούδια να φυτέψεις στην αυλή σου για να κάνεις γιο και «να μην βάλεις ποτέ βερικοκιά γιατί ο άντρας σου θα πιάσει γκόμενα».

Στοίχημα ότι δεν έχουν διαβάσει το "Κόκκινο Βιβλιαράκι"; Έχασες. Ο Μάο είναι συνεχώς παρών. Στην είσοδο της Απαγορευμένης Πόλης, σε πόστερ, σε Τ-σερτ, σε φυλακτά...

Δεν θα βάλω. Ασε που στην Κίνα πιά δεν θα είχα καμιά ελπίδα να παντρευτώ. Στα 25 της μια γυναίκα θεωρείται τελειωμένη γεροντοκόρη, αλλά εντάξει δεν βλέπω να στενοχωριέται και πολύ η Αμάντα που μου τα εξηγεί. Ισως γιατί τα 300Ε είναι σούπερ και ποιός σκάει για γάμους όταν παίρνει τέτοιο μισθό. Ισως πάλι γιατί απλώς βρισκόμαστε στο υπαίθριο πάρτυ που στήνει κάθε βράδυ ο κύριος Γου δίπλα στη λίμνη. Πληρώνεις 10 λεπτά και μπαίνεις σε μια από τις γραμμές που σχηματίζει το πλήθος. Από γιαγιάδες και παππούδες μέχρι πιτσιρίκια με πίρσινγκ και ντρεντλοκς. Ο κύριος Γου κουβαλάει το πικάπ και τα μεγάφωνα. Το ένα βράδυ χορεύουν λαμπάντα, το άλλο βαλς, απόψε το πρόγραμμα έχει χάουζ. Ολοι μαζί, με ρυθμό. Πάνω τα χεράκια, κάτω τα χεράκια, στροφή. «Που την ξέρετε εσείς τη χάουζ κύριε Γου», ρωτάω λαχανιασμένη. «Δεν την ξέρω. Και δεν με νοιάζει. Είμαι 70 χρονών και υπήρξα κομμουνιστής σε όλη μου τη ζωή. Τώρα δεν καταλαβαίνω τι γίνεται. Αλλά είναι καλό τουλάχιστον να χορεύουμε όλοι μαζί κάθε βράδυ».

Οδηγός επιβίωσης στη φωλιά του κινέζικου δράκου

* πάντα είσαι εκτός του κώδικα της ευπρέπειας. Μπορείς να φτύνεις παντού, αλλά είναι μεγάλη προσβολή να φυσάς τη μύτη σου.

* κανένας δεν μιλάει αγγλικά. Κι αυτό σημαίνει ότι θα παριστάνεις την πάπια για να φας μια πάπια Πεκίνου (να την φας, είναι ποίημα). Οφείλεις να έχεις χιούμορ για να την παλέψεις.

* και μεγάλη υπομονή: οι άνθρωποι μπορεί να δουλεύουν 15 ώρες την ημέρα, αλλά όλα γίνονται αργά. Από τις συνεννοήσεις, μέχρι την κίνηση στους δρόμους.

* στους όποίους θα πρέπει να επιβιώσεις ανάμεσα σε 15.000.000 ανθρώπους, χιλιάδες αυτοκίνητα, ποδήλατα και τους πιο παλαβούς οδηγούς του πλανήτη.

* κινήσου με το μετρό. Εχασες. Θα κάνεις ώρες να βρεις τον προορισμό σου, αφού όλες οι ταμπέλες είναι στα κινέζικα. Αλλά θα κερδίσεις μια γεύση από καθημερινότητα: πιτσιρίκια που πουλάνε εφημερίδες, χειρολαβές με διαφημιστικά και κυρίως πολύ πολύ κινέζικο πρετ α πορτέ.

* κινήσου με ταξί. Τα 5Ε είναι το μάξιμουμ που θα πληρώσεις. Κι οι οδηγοί, παρόλο που βρίσκονται μέσα σε κλουβί από κάγκελα και πλέξιγκλας, είναι εξαιρετικά φιλικοί.

* προσοχή στο ντύσιμο κυρίες μου. Δεν πρέπει να δείχνεις την κοιλίτσα σου ή την πλάτη σου. Είναι σαν να λές «χουφτώστε με». Και θα το κάνουν.

* επίσης δεν περπατάμε χεράκι- χεράκι, δεν φιλιόμαστε δημοσίως και δεν αγγίζουμε τους ανθρώπους.

8

* αν είσαι άντρας θα νοιώσεις τουλάχιστον ο Μπραντ Πιτ – οι πιο πολλές κινέζες θέλουν να φύγουν στη Δύση. Εάν είσαι γυναίκα το φλερτ είναι πιο διακριτικό. Εκείνοι συμβουλεύονται τον αυτόματο ηλεκτρονικό τους μεταφραστή, εσύ το βιβλιαράκι σου με τις κινέζικες εκφράσεις.

* οι βουδιστικοί ναοί είναι εμπειρία. Στο Πεκίνο υπάρχει ο ψηλότερος Βούδας του κόσμου, 26 ολόκληρα μέτρα, μασίφ σανταλόξυλο, ντυμένος με χρυσό. Κάψε μερικά στικάκια προς τιμήν του Βούδα που κάνει έρωτα (υπάρχει και τέτοιος σε κάθε ναό).

* η Σιλκ Στρητ είναι το μοναδικό εμπορικό κέντρο με μαϊμούδες στον κόσμο. Εξι όροφοι γεμάτοι τα καλύτερα αντίγραφα Λουι Βιτον και Αρμάνι και Λακόστ και Ρόλεξ. Δεν τα ψωνίζεις ένα ένα, αλλά μαζικά. Τύπου «πόσες δεκάδες ρολόγια θέλετε».

 

 

Βιβλιογραφία

  • Πεκίνο και Σαγκάη, Explorer, 2008
  • Arthur Cotterell, The Imperial Capitals of China – An Inside View of the Celestial Empire, Pimlico, London 2007
  • Lillian Li – Alison Dray-Novey – Haili Kong, Beijing: From Imperial Capital to Olympic City, Palgrave Macmillan, New York 2007

 

Σύνδεσμοι

 

 

Ντίνα Δασκαλοπούλου
13 Αυγούστου 2006
Χωρίς κατηγορία