Φυσάει κόντρα

Στο Λονδίνο συνεδριάζουν σε κατειλημμένα πανεπιστήμια, για τις κινητοποιήσεις των επόμενων ημερών, στη Ρώμη σχεδιάζουν τις νέες καταλήψεις μετά το Κολοσσαίο και τον Πύργο της Πίζας, στο Παρίσι ανασυντάσσουν τις δυνάμεις τους, στην Πράγα κάνουν την αποτίμηση της απεργίας της προηγούμενης μέρας, στο Δουβλίνο ετοιμάζονται για τις συγκρούσεις που έρχονται… Η «χαμένη γενιά» της Ευρώπης εξεγείρεται, βγαίνει στο δρόμο και διεκδικεί: κάτι άλλο από ένα ανύπαρκτο μέλλον, κάτι διαφορετικό από μια ζωή που κάποιοι αποφάσισαν να μετατρέψουν σε ακροβασία στο κενό. Δεν είναι σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Είναι η βοή της Ιστορίας. Αυτή που οι τηλεοπτικές οθόνες δεν μας δείχνουν, αυτή που δεν βλέπουν οι «αναλυτές» στα δελτία των 8.

Ενδεχομένως και πάλι οι οθόνες μας αύριο να γεμίσουν φωτιές. Δακρυγόνα να πνίξουν το σαλόνι και οδοφράγματα να στηθούν στην κουζίνα. Ενδεχομένως οι τηλεοπτικοί αστέρες να ανασύρουν πλάνα αρχείου, όπως έκαναν και πέρσι, για να θρηνολογήσουν την κατάντια της ελληνικής νεολαίας, να τρομοκρατήσουν το κοινό τους με «ζουμ» στις σπασμένες βιτρίνες, να επιστρατεύσουν τηλεψυχολόγους για να αναλύσουν τις εξάρσεις της εφηβείας. Ισως πάλι οι οθόνες να γεμίσουν με φρέσκα πλάνα, αυριανά. Ειλικρινά δεν έχω ιδέα τι θα συμβεί αύριο.

Αυτό που σίγουρα θα συμβεί είναι ότι την Πέμπτη το ελληνικό κράτος δικάζει τον Δεκέμβρη στα πρόσωπα των ανήλικων κατηγορούμενων της Λάρισας. Τα πιτσιρίκια που πήραν μέρος στις μαθητικές πορείες της πόλης το 2008 θα κάτσουν στο εδώλιο και θα απολογηθούν ως… εγκέφαλοι τρομοκρατικής οργάνωσης. Την ίδια ώρα, οι συνομήλικοί τους και οι λίγο μεγαλύτεροί τους, από το Λονδίνο έως το Δουβλίνο, από το Παρίσι έως τη Ρώμη και την Πράγα, όλοι αυτοί που ο ΟΑΣΑ αποκαλεί «χαμένη γενιά της Ευρώπης», βγαίνουν στο δρόμο. Είναι οι 30άρηδες που οι κοινωνιολόγοι αποκαλούν «καγκουρό» διότι δεν έχουν τα μέσα να φύγουν από το μάρσιπο της πατρικής τους οικογένειας, οι 25άρηδες των 500 ―, οι φοιτητές που αδυνατούν να πληρώσουν δίδακτρα, οι μαθητές που βλέπουν ένα μέλλον με μισή δουλειά, μισά ένσημα, μισή ζωή. Εκατομμύρια άνθρωποι σε κάθε γωνιά της ηπείρου βλέπουν όλες τις υποσχέσεις του καπιταλισμού να γκρεμίζονται: δεν θα ζήσουν απλώς χειρότερα από τους γονείς τους, θα ζήσουν όπως ακριβώς οι πρόγονοί τους 150 χρόνια πριν. «Είμαστε Γάλλοι, είμαστε Ελληνες» φώναζαν οι άγγλοι φοιτητές καθόλου τυχαία. Η Αθήνα, με άλλη αφορμή, αλλά ακριβώς με το ίδιο υπόστρωμα που πυροδοτεί αυτές τις αντιδράσεις, έδωσε πρώτη το στίγμα του αιώνα που μόλις ξεκινούσε το 2008. Χρειάστηκε να περάσουν δύο χρόνια για να παραδεχτεί και ο βρετανικός Τύπος πως «ήρθε το τέλος της εποχής της συναίνεσης» και ότι ξεκινάει ένας νέος «χειμώνας της δυσαρέσκειας» (ο απεργιακός χειμώνας του 1978-1979).

Ο ΟΧΤΩΒΡΗΣ ΤΟΥ ΠΑΡΙΣΙΟΥ

Δεν ήταν τελικά «Μάης του ’68 με τα χρώματα του 21ου αιώνα», όπως έλπιζαν οι ηγέτες της Αριστεράς, αλλά σίγουρα το απεργιακό κύμα που συγκλόνισε τη Γαλλία όλο το φθινόπωρο του έμοιαζε πολύ. Δεν ήταν μόνο οι γενικές συνελεύσεις στα πανεπιστήμια και στους χώρους δουλειάς, τα συλλαλητήρια των εκατομμυρίων απεργών, οι συγκρούσεις με την αστυνομία. Ηταν και η ανηλεής απάντηση της εξουσίας με τα χημικά, τις πλαστικές σφαίρες, τις αντλίες νερού. Για τους συντηρητικούς αναλυτές η ήττα του κινήματος για το συνταξιοδοτικό ήταν η μεγαλύτερη νίκη της προεδρίας Σαρκοζί και η έμπρακτη απόδειξη πως κάθε αγώνας, ακόμα και ο πιο μαζικός, ακόμα και ο πιο μακροχρόνιος, δεν έχει κανένα νόημα. Ή μήπως έχει;

Με το 71% των Γάλλων να στηρίζουν τις κινητοποιήσεις σε όλη τη διάρκειά τους, η νίκη του Σαρκό είναι πύρρειος. Η Ναντέρ, γνωστή από την εξέγερση του 2005, είναι ένα καζάνι που βράζει. Οι μαθητές που συγκρούστηκαν άγρια με την αστυνομία -αυτοί που ο υπουργός Εσωτερικών Μπρις Ορτεφέ χαρακτήρισε «αλήτες»- είναι ένα εύφλεκτο υλικό σε αναμονή. Οι φοιτητές που ακύρωσαν την επιχειρούμενη μεταρρύθμιση του 2008 με το σύνθημα «Εδώ θα γίνει της Ελλάδας» δεν το ‘χουν σε πολύ να ξαναδείξουν τα δόντια τους. Μπορεί ο Νικολά Σαρκοζί να πέτυχε τον δεδηλωμένο στόχο του, «Δεν θα έχουν οι ταραχοποιοί την τελευταία λέξη σε μια δημοκρατία», ξέρει όμως πως αυτό συνέβη μόνο και μόνο γιατί χρησιμοποίησε κάθε δυνατό μέτρο καταστολής. Και, κυρίως, ξέρει πως ο γαλλικός λαός έχει ριζοσπαστικοποιηθεί: κοντά στα 10.000 νέα μέλη μέτρησε μόνο ένα συνδικάτο τις ημέρες των κινητοποιήσεων και η Αριστερά ζητάει μια μεγάλη απεργία διαρκείας. Ολα αυτά τα εκατομμύρια των οργισμένων ανθρώπων που φώναζαν για μήνες «Απεργία μέχρι τη σύνταξη» δεν θα συγχωρήσουν την αλαζονεία του προέδρου ούτε θα λουφάξουν ταπεινωμένα στα σπίτια τους. Αυτό που τρέμει το πολιτικό και το συνδικαλιστικό κατεστημένο της Γαλλίας είναι η επόμενη αφορμή.

Ο ΝΟΕΜΒΡΗΣ ΤΟΥ ΛΟΝΔΙΝΟΥ

Στην αρχή ήταν μια μεγάλη έκπληξη: μα συμβαίνουν τέτοια πράγματα στην Αγγλία; Μετά ήρθαν τα συγκαταβατικά χαμόγελα: καλά, η Αγγλία θυμήθηκε το ένδοξο παρελθόν της. Τώρα η υπόλοιπη Ευρώπη παρακολουθεί το νησί με αυξανόμενο ενδιαφέρον. Οι μαζικές διαδηλώσεις της νεολαίας και η κατάληψη των γραφείων των Τόρηδων στις 10 Νοεμβρίου δεν ήταν απλώς ένα ξέσπασμα οργής των φοιτητών και των μαθητών της Βρετανίας. Ηταν το σημείο εκκίνησης ενός νεογέννητου νεολαιίστικου κινήματος. Με καταλήψεις πανεπιστημίων και μεγάλες πορείες, συνεχιζόταν με αυξανόμενη ένταση μέχρι την ώρα που γράφεται αυτό το ρεπορτάζ.

Η περικοπή κατά 40% του προϋπολογισμού για τα πανεπιστήμια και ο τριπλασιασμός των διδάκτρων ήταν απλώς η αφορμή. Στη Βρετανία, που όλο τον Οκτώβριο τα ΜΜΕ λοιδορούσαν το γαλλικό κίνημα και εξηγούσαν «γιατί τέτοια ανήκουστα πράγματα δεν θα γίνουν ποτέ εδώ», μεγαλοδημοσιογράφοι, πολιτικοί και αστυνομικοί έπαθαν σοκ. Εδώ που τα λέμε, ούτε οι σύλλογοι φοιτητών και καθηγητών που οργάνωσαν τις διαδηλώσεις είχαν φανταστεί τέτοια συμμετοχή. Τι συνέβη ακριβώς στο ήρεμο νησί τους;

Μετά την πρώτη πορεία, ο Κάμερον δεσμεύτηκε να βρει έναν έναν τους «ταραξίες» και να επιβάλει το νόμο. Ολόκληρος ο δεξιός Τύπος δημοσίευσε φωτογραφίες τους (ένα δεξιό μπλογκ έφτασε στο σημείο να προσφέρει 1.000 λίρες αμοιβή για το κεφάλι του φοιτητή που πέταξε τον πυροσβεστήρα από την ταράτσα) και τα τοπικά τηλεοπτικά παπαγαλάκια με τον τόσο οικείο σ’ εμάς τρόπο άρχισαν τη σπέκουλα περί «ακραίων αναρχικών». Τι συνέβη, όμως, και οι μαθητές κι οι φοιτητές όχι απλώς δεν υποχώρησαν, αλλά συνέχισαν ακόμα πιο μαζικά – μέχρι και στη συντηρητική Οξφόρδη;

«Είμαστε νέοι, είμαστε φτωχοί, δεν πληρώνουμε άλλο!» Το σύνθημα των διαδηλωτών περιγράφει το κίνητρο. Οι νέοι της Αγγλίας όχι μόνο βλέπουν τις σπουδές τους να μετατρέπονται σε προνόμιο για λίγους, αλλά και τη ζωή τους ολόκληρη να μετατρέπεται σε ακροβασία στο κενό. Δεν είναι απλώς νέοι, είναι φτωχοί κι έχουν επίγνωση. Στις δηλώσεις τους στα ΜΜΕ οι νεαροί Αγγλοι περιγράφουν με τα μελανότερα χρώματα το μέλλον που τους επιφυλάσσει η κυβέρνησή τους, η οποία, όπως και η δική μας, εξελέγη με ένα εντελώς διαφορετικό πρόγραμμα. «Μας είπαν ψέματα και τους τιμωρούμε» όπως δήλωσε κι ένας 13χρονος στο Λονδίνο.

Οπως διαβάζουμε στον Τύπο, «χιλιάδες απλοί άνθρωποι έχουν υπογράψει τη δημόσια δήλωση αλληλεγγύης στους διαδηλωτές. Σωματεία και συνδικάτα καταθέτουν ψηφίσματα συμπαράστασης. Γράμματα υπέρ των φοιτητών από απλούς εργαζόμενους έχουν κατακλύσει τις τοπικές εφημερίδες». Αναρίθμητοι οι ταραξίες στη Βρετανία, κύριε Κάμερον!

 

Ο ΔΕΚΕΜΒΡΗΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ

Το Παρίσι και το Λονδίνο του 2010 απέδειξαν πως ο δικός μας Δεκέμβρης δεν ήταν εικόνα από το παρελθόν, αλλά εικόνα από το μέλλον. Για την ακρίβεια ο Δεκέμβρης δεν ήταν ένας, ήταν δύο: ο δικός μας, ο αληθινός, στο δρόμο. Κι εκείνος ο άλλος, που κατασκεύασαν ακάματα νυχθημερόν τα τηλεοπτικά στούντιο. Εμείς ζήσαμε μια εξέγερση, η τηλεόραση έβλεπε «επεισόδια». Εμείς ζήσαμε πρωτοφανή βία και καταστολή, η τηλεόραση έβλεπε «προκλήσεις των κουκουλοφόρων». Εμείς ζήσαμε τα παιδιά στους δρόμους, η τηλεόραση έβλεπε «πλιατσικολόγους». Και, το βασικότερο: εμείς ζήσαμε τη γιορτή και τη χαρά των γενικών συνελεύσεων, των καταλήψεων, της δημιουργικότητας, της φαντασίας, της συλλογικότητας, της ανυπακοής – πειθαρχία τέλος, ζωή μαγική. Η τηλεόραση είδε στάχτες κι αποκαΐδια.

Αν η νεολαία είναι διαχρονικά ο ευαίσθητος παλμογράφος μιας κοινωνίας, τότε οι 16άρηδες διαισθάνθηκαν πολύ έγκαιρα τη συντριβή της χώρας που ερχόταν. Κι όσο κι αν οι απολογητές του νόμου και της τάξης – από τον Ανθιμο μέχρι την Παπαρήγα- έβλεπαν πίσω από τους εκατοντάδες χιλιάδες εξεγερμένους «ξένους πράκτορες» και «προβοκάτορες», πίσω από την οργή για τη δολοφονία ενός παιδιού υπήρχε η ενστικτώδικη γνώση ενός κόσμου που καταρρέει.

Τα παιδιά που φώναζαν «Στις τράπεζες λεφτά, στη νεολαία σφαίρες, ήρθε η ώρα για τις δικές μας μέρες» δεν βγήκαν στο δρόμο ούτε επειδή κάποια αριστερή ιντελιγκέντσια τα υποκίνησε ούτε διότι «ήταν μικρά και παρασύρθηκαν». Απλώς, μέσα από τις προκηρύξεις τους, μας προειδοποιούσαν: «Μην παίζετε με τους φόβους μας και το μέλλον μας• αν ξεπεράσουμε τους φόβους μας, δεν έχουμε όρια».

Και τώρα που δεν έχουν μέλλον;

Η ταυτότητα μιας «χαμένης γενιάς»

Οι νέοι άνθρωποι που βγαίνουν στο δρόμο σε όλη την Ευρώπη έχουν κοινά χαρακτηριστικά.

**Είναι άνεργοι ή θα μείνουν σύντομα. Στην Ελλάδα ο αριθμός των ανέργων τον Ιούλιο εκτοξεύθηκε στα 607.035 άτομα, δηλαδή αυξήθηκε κατά 27,3% μέσα σε έναν χρόνο (το γενικό ποσοστό της ανεργίας έφθασε το 12%). Ενας στους τρεις νέους ηλικίας έως 24 ετών (32,6%) είναι εκτός αγοράς και αυτό σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία.

**Τα 81 εκατομμύρια φτάνουν οι νέοι άνεργοι παγκοσμίως.

**Οι νέοι των «αναδυόμενων» οικονομικά χωρών πλήττονται περισσότερο, ενώ το 45% της αύξησης της ανεργίας πλήττει τον πληθυσμό των βιομηχανικών χωρών. Στις ΗΠΑ η ανεργία των νέων έφθασε στο 18%.

**Στην Ισπανία τους αποκαλούν «χιλιάρηδες», όπως και σε όλη την υπόλοιπη Ευρώπη, εκτός της Ελλάδας – όπου επιβιώνουν ακόμα χειρότερα και τους αποκαλούμε «γενιά των 600 ευρώ». Οι κοινωνιολόγοι τους χαρακτηρίζουν «γενιά καγκουρό», διότι, πάρα την υψηλού επιπέδου μόρφωσή τους, δεν μπορούν να αποκατασταθούν επαγγελματικά κι έτσι δεν μπορούν, ενώ θέλουν, να εγκαταλείψουν την οικογενειακή εστία. Στα 27 φεύγουν από το πατρικό τους σε Ελλάδα, Ισπανία και Πορτογαλία, στα 30 έτη στην Ιταλία.

**Είναι η γενιά της αβεβαιότητας. Ή, με τα λόγια μιας εκπροσώπου της, όπως τα αντιγράφω από ποστάρισμά της στο «http://www.moneytips.gr/personal-finance/article=184», «[…] η νεολαία που καταφέρνει να βγει στην αγορά εργασίας είναι γεμάτη ανασφάλεια και αβεβαιότητα για το μέλλον που της επιφυλάσσεται. Και πώς θα ήταν δυνατό να μην ισχύει αυτό, αφού με 500 ευρώ ζεις κάτω από τα όρια της φτώχειας; Αυτή, όμως, η γενιά της ανασφάλειας καλείται να δώσει λύσεις στην κρίση, στο πρόβλημα του γερασμένου πληθυσμού και της υπογεννητικότητας, να σώσει τα ασφαλιστικά ταμεία, να αντιμετωπίσει τα τεράστια περιβαλλοντικά προβλήματα. Και οι απαιτήσεις αυξάνουν όλο και περισσότερο με τα νέα ασφαλιστικά μέτρα, οδηγώντας όλο και περισσότερους νέους να σκέφτονται τη μετανάστευση». Και με τα λόγια του ερευνητή τού Γαλλικού Εθνικού Κέντρου Επιστημονικών Ερευνών (CNRS) Ολιβιέ Γκαλάν: «Ορισμένες κοινωνίες μοιράζονται το βάρος της αβεβαιότητας ανάμεσα στις γενιές, ενώ εδώ όλη η αβεβαιότητα συγκεντρώνεται στους νέους».