Αντιρρησίας συνείδησης

(φωτογραφίες: JONNEK JONNEKSSON)

ΛΑΖΑΡΟΣ ΠΕΤΡΟΜΕΛΙΔΗΣ

«Αντιρρησίας δεν σημαίνει να σε παίρνουν με τις χειροβομβίδες!»

1

Του ‘παν θα βάλεις το χακί κι εκείνος είπε όχι. Στις 31 του Μάρτη –και μετά από 3 φορές που βρέθηκε στη φυλακή- για 16η φορά θα κάτσει στο εδώλιο του στρατοδικείου. Όμως αυτό είναι το λιγότερο μετά την επίθεση με χειροβομβίδα που δέχθηκε πριν από λίγες ημέρες μαζί με τους συντρόφους του. Στον τόπο του εγκλήματος, στα Εξάρχεια, συναντήσαμε τον Λάζαρο Πετρομελίδη, τον πιο διάσημο «αόρατο άνθρωπο» της χώρας.

Το Φλεβάρη του ’92 δήλωσε την άρνησή του να στρατευτεί. Για το ελληνικό κράτος είναι ανυπότακτος. Ο ίδιος δηλώνει αντιρρησίας. Από τότε έχει δικαστεί 15 φορές, έχει μπει 3 φορές στη φυλακή, ζει σε συνθήκες παρανομίας, δεν μπορεί να βγει από τη χώρα. Η πιο πρόσφατη καταδίκη του ήταν πέρσι το Μάη σε 3 χρόνια φυλάκιση χωρίς αναστολή – κάτι λιγότερο από ένα δολοφόνο. Στις 31 Μάρτη θα κάτσει για ακόμα μια φορά στο εδώλιο του στρατοδικείου. Πριν από λίγες μέρες κάποιοι τον ήθελαν νεκρό μαζί με τους συντρόφους του.

Ο 45χρόνος Λάζαρος Πετρομελίδης είναι σίγουρα ο πιο διάσημος «αόρατος άνθρωπος» της χώρας. Αόρατος για το ελληνικό κράτος που του στέρησε τα χαρτιά και τον έκανε πρόσφυγα, κυνηγημένο, παράνομο στην ίδια του χώρα. Εξαιρετικά ορατός όμως για τη Διεθνή Αμνηστία που αναγκάστηκε να κάνει καμπάνιες για την περίπτωσή του και για τον ευρωπαϊκό Τύπο που στο πρόσωπό του είδε να εξαντλείται όλο το μένος του ελληνικού στρατιωτικού κατεστημένου. Τώρα, για άλλη μια φορά, έγινε είδηση μετά την επίθεση με χειροβομβίδα που δέχθηκε ο Σύνδεσμος Αντιρρησιών Συνείδησης.

Έλληνες και ξένοι αναλυτές συμφωνούν πως πρόκειται για ένα νέο, εντελώς διαφορετικό ποιοτικό δεδομένο ως προς τον τρόπο δράσης των τρομοκρατών, διαφωνούν όμως ως προς το από ποιό χώρο προέρχονται. Κάποιοι μιλάνε για οριστική αναβίωση του παρακράτους, άλλοι για ξένες μυστικές υπηρεσίες, άλλοι για φασιστικές ομάδες. Σίγουρα πάντως πρόκειται για ένα πρωτοφανές τρομοκρατικό χτύπημα, αφού έγινε στην καρδιά της πόλης και σίγουρα με στόχο να έχει πολλούς νεκρούς, ακόμα και απλούς περαστικούς, αφού τα Εξάρχεια είναι κατοικημένη περιοχή. Αυτό που εντείνει το μυστήριο είναι η επιλογή του όπλου (οι αμυντικές χειροβομβίδες είναι πολύ πιο καταστροφικές από τις επιθετικές, τις πετάει κατά την αποχώρησή του ο στρατός για να μην αφήσει τίποτα όρθιο), ο τρόπος που το προμηθεύτηκαν οι δολοφόνοι (μια χειροβομβίδα στη μαύρη αγορά κοστίζει περίπου 8.000 ευρώ), το ότι το αυτοκίνητο με το οποίο διέφυγε ο δράστης δεν είχε καταχωρισμένες πινακίδες…

2

«Σωθήκαμε από τύχη, από ένα διπλό τζάμι. Ακούσαμε τον χτύπο, είδαμε τη λάμψη και ακούσαμε τον κρότο. Πετάχτηκα πρώτος στο δρόμο, είχαν ήδη βγει παιδιά από το καφενείο απέναντι κι έτρεχαν προς την Τοσίτσα κυνηγώντας το δράστη. Ψάχναμε για γκαζάκι ή κάτι παρόμοιο. Μόλις βρήκαμε το μηχανισμό απασφάλισης της χειροβομβίδας, καταλάβαμε πως πιά κολυμπάμε σε πολύ βαθιά νερά».

Ποια είναι η δική σας ερμηνεία;

«Αυτό που χτυπήθηκε δεν είναι τα τέσσερα ντουβάρια, αλλά ένας χώρος αλληλεγγύης, συνύπαρξης και καθημερινών κοινωνικών αγώνων. Αυτό σημαίνει πως τώρα πιά όλοι οι χώροι, τα στέκια, οι καταλήψεις, τα κοινωνικά κέντρα θα μπορούσαν να είναι στόχοι. Χτυπήθηκε το σπίτι μας. Εδώ και τουλάχιστον δυο χρόνια παρόμοιες ενέργειες σε ανάλογους χώρους έχουν πυκνώσει, εντείνοντας την προσπάθεια τρομοκράτησης ενός κινήματος. Είναι όμως η πρώτη φορά που μια επίθεση ήταν απροκάλυπτα δολοφονική. Σε άλλες περιόδους τής ιστορίας μας τέτοια φαινόμενα ονομάστηκαν “ενέργειες αποσταθεροποίησης”, αποτελώντας πάντοτε έκφραση φασιστικών και ακροδεξιών ομάδων και άλλων κρατικών και παρακρατικών μηχανισμών. Ως Σύνδεσμος Αντιρρησιών Συνείδησης, όμως, δεν μπορούμε να θεωρήσουμε τυχαία την επίθεση σε ώρα δημόσιας εκδήλωσής μας, και μάλιστα για τους εξοπλισμούς. Οι παλιότεροι θυμήθηκαν μέρες του ’91, τότε που ακροδεξιά οργάνωση ετοίμαζε βόμβες για τη δίκη ενός αντιρρησία. Θυμηθήκαμε επίσης το τηλεφώνημα για βόμβα στην εκδήλωση της Διεθνούς Αμνηστίας για την εναλλακτική υπηρεσία πέρσι το Μάη στον Ιανό, την επίθεση πριν από ένα μήνα στην Εθελοντική Εργασία Θεσσαλονίκης στην οποία δραστηριοποιούνται αντιρρησίες, αλλά και το δικαστήριο που έχουμε μπροστά μας σε λίγες μέρες. Σίγουρα κάποιοι παρακολουθούν τι κάνουμε».

Τι σημαίνει να είσαι αντιρρησίας στην Ελλάδα;

«Πάντως όχι να σε παίρνουν με τις χειροβομβίδες! Σημαίνει να προσπαθείς να προχωράς τον τόπο όπου ζεις ένα βήμα μπροστά, να μιλάς για δικαιώματα σε μια κοινωνία που δεν διαθέτει παρόμοια κουλτούρα, να αγωνίζεσαι για να σπάσεις τα ψέματα μέσα στα οποία σ’ έχουν μεγαλώσει, να αμφισβητείς εθνικούς μύθους, συλλογικά φαντασιακά, φοβικά σύνδρομα, θεωρίες για προαιώνιους εχθρούς, έθνη ανάδελφα. Και τέλος να διατηρείς την αξιοπρέπειά σου απέναντι σε κρατικούς και παρακρατικούς μηχανισμούς που δρουν και θέλουν να σε συνθλίψουν».

Τι γίνεται στην Ευρώπη;

3

«Είναι άδικο για την Ευρώπη να συγκρίνεται με την Ελλάδα. Η χώρα μου –και το λέω με πόνο γιατί μεγαλώνει κι ο γιος μου σ’ αυτήν– μπορεί να συγκριθεί μόνο με τη Ζάμπια, το Πακιστάν, το Μπουρούντι κ.λπ. Σε επίπεδο Ε.Ε. το ζήτημα είναι λυμένο, είτε μέσα από τους επαγγελματικούς στρατούς είτε μέσα από το σεβασμό της ισότιμης επιλογής και των δικαιωμάτων των αντιρρησιών. Όλες οι χώρες που μπήκαν πρόσφατα ή θέλουν να μπουν στην Ε.Ε. άλλαξαν τους στρατολογικούς τους νόμους – πρόσφατα ανακοίνωσε την κατάργηση της υποχρεωτικής στράτευσης και η Αλβανία».

Δεν έχει θεσπιστεί όμως εδώ και 10 χρόνια η Εναλλακτική Κοινωνική Θητεία;

«Επειδή όμως σ’ αυτή τη χώρα δεν υπάρχει ούτε δημοκρατία ούτε ελευθερία, το κράτος το εξέλαβε ως χάρη στους υπηκόους του και όχι ως δικαίωμα των πολιτών του. Όρθωσε λοιπόν μια σειρά από τείχη, εμπόδια και απαγορεύσεις, κάνοντας έτσι την εναλλακτική θητεία όχι μια επιλογή αλλά μια τιμωρία. Έχει υπερδιπλάσιο χρόνο από τη στρατιωτική, σε στέλνουν 600 χιλιόμετρα μακριά από το σπίτι σου και σου ζητούν να πληρώνεις στέγη και φαγητό με 200 ευρώ το μήνα, είσαι ανασφάλιστος».

Τα τελευταία χρόνια ένας στους τέσσερεις νέους δεν εμφανίζεται στο στρατό.

«Ο μόνος λόγος που το σύστημα της υποχρεωτικής στράτευσης επιβιώνει είναι για να συντηρηθεί μια παρασιτική στρατιωτική γραφειοκρατία, για να δημιουργείται το λεγόμενο “πολιτικό χρήμα”, για να μεταφέρονται πόροι στις τοπικές κοινωνίες, για τα ρουσφέτια και για να επιβιώνουν πολιτικά διάφοροι θλιβεροί υπουργοί οι οποίοι αναρωτιούνται δημοσίως στα κανάλια για ποιό λόγο να μειωθεί η θητεία εφόσον προσφέρει τόσα πολλά στους νέους».

Πώς αποφάσισες να δηλώσεις αντιρρησίας;

«Δεν το αποφάσισα. Ήρθε μόνο του, όπως ο έρωτας για τη σύντροφό σου, η αγάπη για το παιδί σου, η βοήθεια στο συνάνθρωπό σου, η αλληλεγγύη σε όποιον σ’ έχει ανάγκη. Αυτό είναι το φυσιολογικό και απορρέει από την ιδιότητά μας ως άνθρωποι. Εγώ απλώς το ακολούθησα και ζήτησα από την κοινωνία να το σεβαστεί. Δραστηριοποιήθηκα κοινωνικά και πολιτικά, διεκδίκησα και πέτυχα μαζί με άλλους μάλλον πολλά πράγματα. Αυτό ο στρατός δεν μου το συγχώρεσε».

Πώς αντέδρασε η οικογένειά σου;

«Το πρώτο πράγμα με το οποίο έχει να αναμετρηθεί ένας αντιρρησίας είναι η οικογένειά του. Όχι γιατί κάνει κάτι κακό, αλλά γιατί κάνει κάτι διαφορετικό, κάτι άγνωστο. Η ανασφάλεια μπρος στο διαφορετικό, τα στερεότυπα που έχουν ριζώσει ωθούν πολλές φορές τις οικογένειες σε αθέλητους αλλά εξαιρετικά ωμούς και σκληρούς συναισθηματικούς εκβιασμούς. Έχουμε δει πολλά παιδιά που δεν μπόρεσαν να τ’ αντέξουν αυτό. Πολλοί άνθρωποι αυτοκτόνησαν».

Ναι, αλλά στο στρατό δεν γίνεσαι άντρας;

«Δεν ξέρω, δεν μου ‘τυχε».

Από το ’92 που δήλωσες την άρνησή σου να στρατευτείς έχεις ταλαιπωρηθεί ιδιαίτερα. Πώς έζησαν αυτή την περιπέτεια, που ακόμα δεν έχει τελειώσει, αφού δικάζεσαι πάλι στις 31 Μάρτη, η συντρόφισσα και το παιδί σου;

«Μπήκαν σε μια ιστορία που δεν την επέλεξαν. Ο καθένας τη βίωσε με το δικό του τρόπο, όχι εύκολα. Όταν ο γιος μου ήταν 11 χρόνων ήρθε η αστυνομία να με ψάξει σπίτι, τον βρήκε μόνο του και του έκανε κανονική ανάκριση! Το παιδάκι φοβήθηκε, δεν μας είπε τίποτε και το μάθαμε μετά από τους γείτονες που είχαν παρακολουθήσει την όλη φάση. Η σύντροφός μου ήξερε από αντιρρησίες γιατί είχε ζήσει χρόνια στο εξωτερικό. Εκεί όμως τα πράγματα ήταν απλά, δεν είχε αστυνομίες, δικαστήρια, καταδίκες και φυλακές, ούτε και μηχανισμούς που σε θεωρούν αδύναμο κρίκο επειδή είσαι παντρεμένος με παιδί και συγκεντρώνουν όλη τη δύναμή τους πάνω σου. Πόσο μπορούν να τ’ αντέξουν αυτό οι άνθρωποι, και αν κάνεις πίσω, ποιός μπορεί να σε κατηγορήσει;»

Πώς ήταν στη φυλακή;

«Η στέρηση της ελευθερίας είναι τρομακτική εμπειρία. Δεν έχει ούτε ηρωισμό ούτε μεγαλείο, δεν μπορείς να την καταλάβεις άμα δεν τη ζήσεις κι άμα τη ζήσεις την κουβαλάς πάντα μαζί σου. Μια χωματερή ανθρώπων που σε πετάνε μέσα και κάθε στιγμή σού θυμίζουν πως κανείς δεν ασχολείται μαζί σου, αυτό είναι η φυλακή».

Αν ένας αντιρρησίας έψαχνε για δουλειά, έπρεπε συνεχώς ν’ απαντά πότε και πού πήγε στρατό. Αν τύχαινε να έχει δική του, η απώλεια μιας ταυτότητας, π.χ., γινόταν ξαφνικά ανυπέρβλητο εμπόδιο. Πώς επιβίωσες επαγγελματικά όλα αυτά τα χρόνια;

«Οι περισσότεροι από τους αντιρρησίες ταλαιπωρηθήκαμε αρκετά μ’ αυτό. Οι ελληνικοί νόμοι μεριμνούν για τη φυσική εξόντωση όσων δεν πάνε στρατό, αφού ο στρατιωτικός ποινικός κώδικας ορίζει πως όποιος εν γνώσει του προσφέρει εργασία σε ανυπότακτο (έτσι μας θεωρούσαν) τιμωρείται με τρεις μήνες φυλάκιση. Εγώ έχασα δουλειές έτσι. Κρύβεσαι για να μη σε συλλάβουν, δεν μπορείς να δουλέψεις, γίνεσαι πρόσφυγας στην ίδια σου τη χώρα».

Πώς είναι να είσαι εγκλωβισμένος σε μια χώρα; Γιατί εσύ δεν έχεις διαβατήριο…

«Μου έλειψαν πολύ τα ταξίδια, η επαφή με άλλους πολιτισμούς και ανθρώπους. Το διανοείστε; Η χώρα που περηφανεύεται πως γέννησε τη Δημοκρατία σού απαγορεύει να επισκεφτείς άλλες χώρες, μην τυχόν και δεις πως αυτό για το οποίο διώκεσαι, καταδικάζεσαι, φυλακίζεσαι και η ζωή σου καταστρέφεται, σε άλλες πατρίδες δεν είναι καν αδίκημα!»

Το μετάνιωσες;

«Όχι. Νομίζω πως μετά το γιο μου και τις στιγμές που έζησα με την οικογένειά μου, είναι ίσως το ομορφότερο πράγμα που μου έχει συμβεί. Χαίρομαι που το ‘ζησα».

 

 

Βιβλιογραφία

  •  Κώστας Τσαρούχας, Αντιρρησίες Συνείδησης, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 1996
  • «Ελλάδα: Εσκεμμένες Παραβιάσεις των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων», στο Human Rights without Frontiers (Ανθρώπινα Δικαιώματα Χωρίς Σύνορα), Αύγουστος 1992
  • Σύνδεσμος Ελλήνων Αντιρρησιών Συνείδησης. Ιστορία Ελλήνων Αντιρρησιών Συνείδησης
  • Amnesty International Report (Έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας), 1992, Ελλάδα.
  • Μαρτυρίες της Διεθνούς Αμνηστείας (1994, 1997, 1999, 002, 2005)
  •  «Ανθρώπινα Δικαιώματα: “Αντιρρησίες” και νόμος», Περιοδικό Μετρό, 10/11/1993
  • Νομικό Βήμα, Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, τ. 39, σελ. 450-453.
  • Υπεράσπιση, Επιθεώρηση Ποινικού Δικαίου και Δικαίου Θεμελιωδών Ελευθεριών, Ιούλιος-Αύγουστος 1992, σελ. 922-924.
  • «Σχετικά με το Σεβασμό των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα». Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Γενική Διεύθυνση Μελετών, Νοέμβριος 1994

 

Σύνδεσμοι

 

 

Άρθρα της «Ελευθεροτυπίας»

Ντίνα Δασκαλοπούλου
15 Μαρτίου 2009
Χωρίς κατηγορία