Ντίνα Δασκαλοπούλου – Δημοσιογράφος

Ανθρώπινες ασπίδες

«Δεν πάμε για να πεθάνουμε αλλά για να ζήσουν οι άλλοι»Είναι κάτι παραπάνω από ακτιβιστές, είναι ανθρώπινες ασπίδες. Κατεβαίνουν στην Παλαιστίνη και δένονται σε δέντρα και σπίτια για να μην τα γκρεμίσουν οι ισραηλινές μπουλντόζες, συνοδεύουν παιδιά στο σχολείο για να μην τους επιτεθούν οι έποικοι, καταγράφουν σε κάμερες και διοχετεύουν μέσω των διεθνών ΜΜΕ καθημερινά εικόνες από τα κατεχόμενα. Είναι τα μάτια, τα αυτιά και η συνείδηση μιας μισοκοιμισμένης διεθνούς κοινής γνώμης.

Παρόλο που ήταν εξαιρετικά ευγενική, φιλική και φαινόταν συγκροτημένη, όταν την γνώρισα δεν την πήρα και πολύ στα σοβαρά. Δεν φταίει η ίδια αλλά το ότι στην Ελλάδα «ακτιβιστή» μπορεί να αποκαλέσουν τον εαυτό τους οι πάντες: από υπερπατριώτες μέχρι κατ’ επαγγέλμα επαναστάτες. Οπότε, όταν πέρσι το καλοκαίρι άρχισε να μου μιλάει (και εκείνη) για αλληλεγγύη στην Παλαιστίνη, χαμογελούσα συγκαταβατικά.Λίγες μέρες αργότερα, μου τηλεφωνούσε και επέμενε να συναντηθούμε από κοντά γιατί «ετοιμαζόταν να κατεβεί για τρίτη φορά στα κατεχόμενα και φοβόταν ότι κάτι πολύ σοβαρό θα συμβεί». Εγώ – συγκαταβατικά- την καθησύχαζα: μην γίνεσαι εμμονική, στο κάτω κάτω της γραφής δεν βάζεις βόμβες, παιδιά στο σχολειό τους συνοδεύεις, τι διάολο μπορεί να συμβεί;

Τρία 24ώρα μετά, «ελληνίδα ακτιβίστρια, ετών 33, δασκάλα αγγλικών, συλλαμβάνεται από την ισραηλινή αστυνομία στο αεροδρόμιο». Η Μαρία Νικηφόρου -ευγενική, φιλική και συγκροτημένη- γίνεται πρώτη είδηση σε όλα τα κανάλια, σε όλα τα πρωτοσέλιδα. Κατηγορείται «ως κίνδυνος για την ασφάλεια του κράτους του Ισραήλ» και κρατείται σε πλήρη απομόνωση. Δεν έβαζε βόμβες, παιδιά στο σχολειό τους ήθελε να συνοδεύει.

Ενα Σάββατο πρωί πριν λίγες μέρες μου τηλεφώνησε πάλι για να μου πει πως «ένας ακτιβιστής από την Ελλάδα χτυπήθηκε από εποίκους». Ο Γ.Κ. (του οποίου δεν γράφω τα πλήρη στοιχεία γιατί είναι επικίνδυνο για τον ίδιο) συνόδευε πιτσιρίκια στη Χεβρώνα μαζί με μια Γερμανίδα συντρόφισσά του. Οι έποικοι άρχισαν να τους πετροβολούν. Τα παλαιστινιάκια δεν ήταν παραπάνω από 12 χρονών, τα ισραηλινόπουλα καμιά 15αριά. Δεν είναι πολύ απλό το να πηγαίνεις στο σχολειό σου στην Παλαιστίνη. Δεν είναι πολύ αθώο το να είσαι παιδί στα κατεχόμενα.

Κανένα από τα απλά καθημερινά πράγματα δεν είναι απλό εκεί κάτω: το να πας στον γιατρό, να ψωνίσεις στην αγορά, να δεις τους συγγενείς σου που ζουν σε άλλη πόλη. Ακόμα και το να έχεις ένα σπίτι (αφού η ισραηλινή κυβέρνηση μπορεί ανά πάσα στιγμή να το γκρεμίσει) ή το να καλλιεργείς ένα χωράφι με λιόδεντρα, αφού οι ελιές σου μπορεί να… εμποδίζουν το τείχος που ανεγείρουν οι δυνάμεις κατοχής. Αυτά έβλεπε στις ειδήσεις ο Δημήτρης Μαριολής, 33 χρονών, ναυαγοσώστης από την Σύρο, κι αποφάσισε να γνωρίσει την Νικηφόρου πέρυσι το καλοκαίρι. Το φθινόπωρο κατέβηκε κι αυτός στα κατεχόμενα.

Η Μαρία, ο Γ.Κ. και ο Δημήτρης αγωνίζονται στην Παλαιστίνη ως ανθρώπινες ασπίδες. Χρησιμοποιούν τα σώματά τους και τις ευρωπαϊκές ταυτότητές τους για να σταματήσουν τη βία.

Είναι και οι τρεις μέλη της ISM (International Solidarity Movement). Μπορεί το όνομα της οργάνωσής τους να μην σας λέει πολλά, σίγουρα όμως το όνομα Ρέιτσελ Κόρρι θα σας πει περισσότερα. Η Ρέιτσελ, 23 χρόνων, αμερικανίδα φοιτητριούλα, το 2003 ήταν το πρώτο θύμα της οργάνωσης στα κατεχόμενα. Εβαλε το κορμί της ανάμεσα σε ένα σπίτι και μια μπουλντόζα: ο οδηγός της μπουλντόζας την πολτοποίησε.- Πώς αποφασίσατε να γίνετε ανθρώπινες ασπίδες;

Μαρία Νικηφόρου: «Ζούσα μια ήρεμη ζωή στη Σαντορίνη. Με συγκινούσε πάντα ο αγώνας των Παλαιστινίων, η υπερηφάνεια, η εκπληκτική αντοχή και η ανθρωπιά τους κάτω από τις πιο απάνθρωπες συνθήκες. Αποφάσισα να δράσω έμπρακτα εναντίον της κατοχής. Εκανα το πρώτο μου ταξίδι το 2005».

Δημήτρης Μαριολής: «Η μόνη δυσκολία στο να το αποφασίσω ήταν το ότι είμαι παντρεμένος κι έχω μία κόρη δύο χρονών. Ομως ήξερα ότι στην Παλαιστίνη θα βοηθήσω μικρά παιδιά. Ελπίζω ότι αν βρεθεί το δικό μου παιδί σε δύσκολη θέση, θα βρεθούν κάποιοι εθελοντές (που άλλοι θα τους πουν τρελούς) και θα το βοηθήσουν. Κι επίσης ότι η κόρη μου με το παράδειγμά μου θα μάθει να σκέφτεται τον συνάνθρωπό της».

Γ.Κ.: «Η δική μου ζωή ήταν σε φάση αναζήτησης… Δεν είμαι παντρεμένος και θαυμάζω τους ανθρώπους με οικογένεια που έρχονται εδώ».

– Τι ρίσκο παίρνετε κάθε φορά που φεύγετε στην Παλαιστίνη;

Γ.Κ.: «Το ρίσκο για τους ξένους εθελοντές είναι αμελητέο μπροστά στο ρίσκο που παίρνει όποιος Παλαιστίνιος έχει αποφασίσει να ζήσει εδώ και να μην φύγει στο εξωτερικό».

– Δεν φοβάστε;

Δημήτρης Μαριολής: «Εχω πολύ καλή σχέση με τον φόβο. Φοβάμαι πολύ. Αυτός που δεν φοβάται, είναι επικίνδυνος για τον εαυτό του και για τους γύρω του. Χρησιμοποιώ τον φόβο σαν εργαλείο για να προσέχω, να είμαι σε εγρήγορση».

Γ.Κ.: «Οποιος αρνηθεί ότι φοβάται, ψεύδεται. Φοβάσαι τις πλαστικές σφαίρες, φοβάσαι τους ξυλοδαρμούς, φοβάσαι για τους συνανθρώπους σου, φοβάσαι ότι θα φοβηθείς, ότι δεν θα σταθείς στο ύψος των περιστάσεων και θα το βάλεις στα πόδια».

Μαρία Νικηφόρου: «Οι γονείς μου αγωνιούσαν για μένα και πέρασαν δύσκολες ώρες τις δύο φορές που βρέθηκα σε ισραηλινά κρατητήρια. Στην Παλαιστίνη ένιωθα οργή και θλίψη. Η οργή ξεπερνά ακόμα και το φόβο».

– Η οργάνωσή σας μετρά ήδη δυο νεκρούς. Τι πιστεύετε για τον θάνατο;

Μαρία Νικηφόρου: «Στην Παλαιστίνη δεν πάμε για να πεθάνουμε, πάμε για να βοηθήσουμε κι άλλους ανθρώπους να ζήσουν».

Δημήτρης Μαριολής: «Είμαι επαγγελματίας ναυαγοσώστης. Εχω έρθει πολύ κοντά στον θάνατο δύο φορές. Είναι ένα δεδομένο στην ζωή μας. Αν του δώσεις μεγάλη σημασία ή αν τον υποτιμήσεις, του δίνεις το πλεονέκτημα».

Γ.Κ.: «Ενας ακαριαίος θάνατος ίσως φοβίζει λιγότερο από έναν τραυματισμό».

– Πώς είναι η καθημερινή ζωή των ανθρώπων εκεί;

Μαρία Νικηφόρου: «Εδώ και πάνω από ένα χρόνο, μετά τον οικονομικό αποκλεισμό, η ανεργία και η ανέχεια έχουν ξεπεράσει κάθε προηγούμενο. Στη Λωρίδα της Γάζας, κυριολεκτικά τη μεγαλύτερη φυλακή στον κόσμο, η καθημερινή ζωή είναι κόλαση!»

Γ.Κ.: «Είναι να ξεροσταλιάζεις ατέλειωτες ώρες στα φυλάκια ελέγχου, να σε γδύνουν μπροστά στον κόσμο, να σε προσβάλλουν. Είναι να σε τρομοκρατούν στρατιώτες, αστυνομικοί και οπλισμένοι έποικοι. Είναι να σου αρπάζουν ή να σου καταστρέφουν τα χωράφια σου. Αλλά είναι και η διασκέδαση, η φιλία, ο αγώνας για μόρφωση και μια καλύτερη ζωή, η μουσική, η τηλεόραση, η μπάλα, ο ναργιλές, τα αμάξια, τα κινητά, τα ψώνια στα μαγαζιά».

Δημήτρης Μαριολής: «Και οι Ισραηλινοί ζουν με το φόβο. Στη Χεβρώνα δεν βγαίνουν έξω από το προστατευμένο από τον στρατό κέντρο της πόλης, τα παιδιά παίζουν μόνο πίσω από τοίχους ή συρματοπλέγματα και πηγαίνουν σχολείο συνοδεία ενόπλων».

– Μετά από όλα αυτά, ποια η γνώμη σας για το Ισραήλ και τους ισραηλινούς;

Δημήτρης Μαριολής: «Η κυβέρνηση του Ισραήλ, όπως κάθε κυβέρνηση, προσπαθεί να κάνει το καλύτερο για το λαό της, με την διαφορά ότι αυτή το επιδιώκει με αθέμιτα μέσα και με κάθε κόστος».

Γ.Κ.: «Δυστυχώς, η συντριπτική πλειοψηφία των Ισραηλινών δεν αντιλαμβάνονται ότι κάνουν στους Παλαιστίνιους αυτό ακριβώς που οι Ναζί έκαναν στους Εβραίους. Και δυστυχώς είναι απολύτως συνυπεύθυνοι γιατί συνειδητά ψηφίζουν τα κόμματα που διαιωνίζουν την κατοχή και διαπράττουν εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Και βέβαια, το βιοτικό επίπεδο που ένα σημαντικό ποσοστό της ισραηλινής κοινωνίας απολαμβάνει, εν πολλοίς οφείλεται και στην κατοχή».

Μαρία Νικηφόρου: «Ολοι μου οι ισραηλινοί φίλοι είναι φακελωμένοι! Ανήκουν στη μειοψηφία που αγωνίζεται για την ειρήνη. Συχνά συλλαμβάνονται, τραυματίζονται και φυλακίζονται από τις αρχές κατοχής. Μπροστά στα μάτια μου ισραηλινός ακτιβιστής ξυλοκοπήθηκε από ισραηλινούς στρατιώτες και του παρασχέθηκαν οι πρώτες βοήθειες από παλαιστινιακό ασθενοφόρο! Οι πραγματικοί ήρωες όμως, μισητοί μέσα στο Ισραήλ, είναι οι αρνητές στράτευσης».

– Εχετε κάποιου άλλου τύπου πολιτική δράση στην Ελλάδα;

Δημήτρης Μαριολής: «Όχι. Δρω μέσα από ΜΚΟ».

Μαρία Νικηφόρου: «Δεν με έχει εμπνεύσει κάτι εδώ τόσο, όσο ο παλαιστινιακός αγώνας».

Γ.Κ.: «Για μένα η διεθνιστική δράση εντάσσεται σε μια γενικότερη πολιτική δράση σε όλους τους κοινωνικούς χώρους: στο φοιτητικό κίνημα ως φοιτητής, συνδικαλιζόμενος ως εργαζόμενος, στην τοπική κοινωνία μέσα από ένα δημοτικό σχήμα, είτε αρνούμενος την στράτευση».

– Μάθατε κάτι για τον εαυτό σας μέσα από αυτή τη δράση;

Γ.Κ.: «Οτι μπορώ να ξεπεράσω κάποιους από τους φόβους μου. Μπορεί αύριο να το βάλω στα πόδια ή να βάλω τα κλάματα ή να αντιδράσω βίαια. Γιατί ο φόβος και η αγανάκτηση συσσωρεύονται…»

Δημήτρης Μαριολής: «Αυτό που έμαθα σίγουρα είναι ότι η ζωή, ακόμα και αν ζήσουμε 100 χρόνια, είναι μικρή για να προλάβουμε να κάνουμε ό,τι επιθυμήσουμε».

Μαρία Νικηφόρου: «Κατάλαβα πολλά, κυρίως όμως είδα ότι εμείς οι απλοί καθημερινοί άνθρωποι έχουμε περισσότερη δύναμη από ό,τι θέλουν κάποιοι να πιστεύουμε».

ΣΚΗΝΕΣ ΑΠΌ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ ΕΝΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ-ΑΣΠΙΔΑ

Ο Γ.Κ. τις τελευταίες εβδομάδες βρίσκεται στη Χεβρώνα. Τα όσα περιγράφει στα

email που μας έστειλε είναι η καθημερινότητα των ακτιβιστών στην Παλαιστίνη.«Σάββατο 19 Μαΐου. Τα Σάββατα [ημέρα αργίας για το Ισραήλ] είναι δύσκολα στη Χεβρώνα: οι έποικοι [θρησκόληπτοι οι περισσότεροι] δεν οδηγούν τα αυτοκίνητά τους, κυκλοφορούν πεζοί. Πολλοί περπατούν οπλισμένοι ακόμα και με αυτόματα και δρουν ανεξέλεγκτα. Μαζί με μια Γερμανίδα συναγωνίστρια, ευσεβή καθολική, 47 χρονών, μητέρα 3 παιδιών, βρισκόμαστε στους δρόμους. Μια ομάδα αγοριών εποίκων επιτίθενται σε μικρότερα παλαιστινιάκια. Μπροστά ακριβώς στο φυλάκιο ισραηλινού φαντάρου, οι έποικοι πετροβολούν τη Γερμανίδα. Κάποιοι με χτυπούν στο κεφάλι. Οι αστυνομικοί, αντί να προσαγάγουν τους επιτιθέμενους, οδηγούν εμάς στο τμήμα, υποτίθεται για να κάνουμε μήνυση. Τους ζητάω να πάω στο νοσοκομείο. “Δεν είναι υποχρέωσή μας!”«

«Δευτέρα, 21 Μαΐου. Πηγαίνουμε ξανά στο τμήμα. Οχι γιατί περιμένουμε ότι θα κάνουν κάτι, αλλά για να μην περηφανεύονται ότι “κάθε χρόνο μειώνονται οι καταγγελίες για επιθέσεις των εποίκων”. Μετά από περισσότερες από τρεις ώρες αναμονής, παίρνουν τη Γερμανίδα για κατάθεση. Την γράφουν στα εβραϊκά και την βάζουν να υπογράψει. Ερχεται η σειρά μου.«

«Αρνούμαι να υπογράψω οτιδήποτε στα εβραϊκά, που δεν μπορώ να διαβάσω. Με στέλνουν στην ίδια αστυνομικό στην οποία είχαμε καταθέσει μετά την πρώτη επίθεση που είχαμε δεχθεί από εποίκους λίγες μέρες νωρίτερα: “Πάλι εσύ εδώ; Σ’ αρέσει να σου επιτίθενται;” Δεν είναι κατάθεση, είναι κανονική ανάκριση με ερωτήσεις του τύπου, “γιατί ξαναπήγατε σε ένα σημείο όπου είχατε δεχθεί επίθεση;”, “γιατί βοηθήσατε τα Παλαιστινιάκια, σας το ζήτησαν;” Οταν είπα ότι ο έλληνας πρόξενος στην Ιερουσαλήμ, η Διεθνής Αμνηστία (της οποίας είμαι μέλος) και τα ΜΜΕ στην Ελλάδα έχουν ενδιαφερθεί για την υπόθεσή μου, μου απάντησε “Προσπαθείς να μας πείς ότι είσαι σπουδαίος;”«

«Παρασκευή, 25 Μαΐου. Βρίσκομαι στο χωριό Αρτάς. Διαμαρτυρόμαστε ειρηνικά ενάντια στην καταστροφή δέντρων από τις μπουλντόζες των Δυνάμεων Κατοχής. Οι συνοριοφύλακες σπρώχνουν το πλήθος. Ενας από αυτούς με χτυπάει με την κάνη του όπλου του στο πρόσωπο. Πέφτω στο έδαφος, με συλλαμβάνουν. Με σέρνουν, μου σκίζουν τα ρούχα. Με σηκώνουν, μου φοράνε χειροπέδες. Ο συνοριοφύλακας πλησιάζει: “Καλωσόρισες”.

«Με σπρωξιές με αναγκάζουν να προχωρήσω και με καθίζουν σ’ έναν βράχο. Αρκετή ώρα αργότερα, με οδηγούν σ’ ένα τζίπ. Στη διαδρομή αλλάζουμε πολλές φορές όχημα. Φτάνουμε σε άγνωστη σε μένα βάση. Με καθίζουν και πάλι στο έδαφος. Ενας συνοριοφύλακας, που μεταφέρει μάλλον αλεξίσφαιρα γιλέκα, περνάει από μπροστά μου. Με χτυπά με τα γιλέκα στο πρόσωπο.«

«Φεύγουμε. “Γιατί δάγκωσες τον στρατιώτη;”. Οι συνοριοφύλακες με ρωτάνε ξανά και ξανά. Ποιόν στρατιώτη; Δεν δάγκωσα κανέναν στρατιώτη. Φτάνουμε στη Χεβρώνα. Στο αστυνομικό τμήμα επιτέλους μου βγάζουν τις χειροπέδες. Κατηγορούμαι ότι δήθεν έσπρωξα έναν συνοριοφύλακα και ότι αυτός δήθεν έπεσε κάτω και έκοψε το χέρι του.

«”Έχεις δικαίωμα να μην καταθέσεις χωρίς την παρουσία δικηγόρου, άλλα τυχόν άρνησή σου να καταθέσεις, θα είναι εις βάρος σου”. Κατέθεσα. Κατά τη διάρκεια της ανάκρισής μου, τηλεφωνεί ο κ. Χρήστος Μαργαρίτης από το προξενείο στα Ιεροσόλυμα. Δεν του επιτρέπουν να μιλήσει μαζί μου. Αποφασίζουν την κράτησή μου. Αύριο θα με οδηγήσουν σε δικαστή. Στο κρατητήριο μου παίρνουν το κινητό. Μου φέρονται ανθρώπινα, αν εξαιρέσεις ότι υπάρχει κάμερα μέσα στην τουαλέτα. Εξευτελιστικό.«

«Σάββατο, 26 Μαΐου. Δεν έχω καμία επαφή με δικηγόρο ή με το προξενείο και περιμένω να με οδηγήσουν στον δικαστή. Οι αστυνομικοί με εκβιάζουν: ή θα υπογράψεις ότι για τις προσεχείς 15 ημέρες δεν θα πλησιάσεις τις περιοχές της Χεβρώνας ή θα οδηγηθείς στο δικαστήριο που θα διατάξει την απέλασή σου. Αρνούνται να μου επιτρέψουν να τηλεφωνήσω είτε στο προξενείο είτε οπουδήποτε αλλού. Είμαι όμηρος, χωρίς καμιά δυνατότητα επαφής με τον έξω κόσμο. Υποκύπτω στον εκβιασμό. Υπογράφω τον περιορισμό της κίνησής μου. Μου δίνουν πίσω τα πράγματά μου.

“Εχεις 3 ώρες να εγκαταλείψεις την περιοχή”. Με αφήνουν… ελεύθερο.»

Βιβλιογραφία

Rachel Corrie,. “Letter from Palestine.” στο Howard Zinn and Anthony Arnove (ed.), Voices of a People’s History of the United States, Seven Stories Press, New York 2004
Josie Sandercock – Nicholas Blincoe – Radhika Sainath – Marissa McLaughlin – Hussein Khalili – Huwaida Arraf and Ghassan Andoni, Peace under fire Israel/Palestine and the International Solidarity Movement, Verso Books, 2004

Σύνδεσμοι